Ատոմ Էկոյեան, Արսինէ Խանջեան եւ Էրիկ Նազարեան Այցելած են Առաջնագիծ

Արցախի Պաշտպանութեան նախարարութեան մամլոյ ծառայութիւնը կը հաղորդէ, որ Թուֆենկեան հիմնադրամի նախաձեռնութեամբ Արցախ գտնուող բեմադրիչներ Ատոմ էկոյեան, Էրիկ Նազարեան եւ դերասանուհի Արսինէ Խանջեան, Պաշտպանութեան բանակի հրամանատար, զօրավար Վարդան Բալայեանի ուղեկցութեամբ, Ապրիլ 5-ին այցելալ են ՊԲ հիւսիսային ուղղութեամբ տեղակայուած մարտական դիրքեր:

Առաջնագիծի վրայ սփիւռքահայ աշխարհահռչակ մշակութային գործիչները հետաքրքրուած են հրադադարի խախտման դէպքերու յաճախականութեամբ, ծանօթացած զինծառայողներու ընկերային-կենցաղային պայմաններուն եւ մարտական հերթապահութիւն կատարելու առանձնայատկութիւններուն:

Ուաշինկթընի Մէջ Հայոց Ցեղասպանութեան Գրադարան Բացուած է. «Ամերիկայի Ձայն»

Հայոց ցեղասպանութիւնը ուսումնասիրող պատմաբաններուն եւ հետազօտողներուն այսուհետեւ հնարաւորութիւն կ’ընձեռուի օգտուիլ Ուաշինկթընի Հայոց ցեղասպանութեան գրադարանի մօտ 5000 հրատարակութենէն:

 «Ամերիկայի ձայն»-ի հաղորդմամբ, Ուաշինկթընի մէջ Ապրիլ 5-ին տեղի ունեցաւ Հայկական ազգային հիմնարկի Հայոց ցեղասպանութեան գրադարանի բացումը: Ներկայացուած հայերէն եւ անգլերէն գիրքերը չեն արտացոլեր Հայոց պատմութիւնն ու ազգային նկարագիրը, սակայն ատոնք ծաւալուն տեղեկատուութիւն կը տրամադրեն Հայոց պատմութեան ամենացաւալի իրադարձութեան` Ցեղասպանութեան մասին:

Հայկական ազգային հիմնարկի տնօրէն Ռուբէն Ադալեան նշած է, որ գրադարանին մէջ ներկայացուած է 5000-է աւելի հրատարակութիւն, յոյս ունին թիւը աւելցնելու:

«Հայոց ցեղասպանութեան գրադարանը ամբողջական հետազօտական կեդրոն ստեղծելու միայն մէկ մասն է, մենք կը ստեղծենք համակարգ մը, որուն միջոցով հետազօտողները պիտի կարենան օգտուիլ վերջին 40 տարիներու ընթացքին Ամերիկայի հայկական համագումարի եւ Հայկական ազգային հիմնարկի ձեռքբերած արժէքաւոր հաւաքածուէն»,- ըսած է ան:

Գրադարանի բացման ներկայ եղած է Հայոց ցեղասպանութեան թանգարան-հիմնարկի տնօրէն Հայկ Դեմոյեան:

«Ուաշինկթընի մէջ գրադարանի բացումը կարեւոր իրադարձութիւն է. նախ այդպիսի կեդրոնը կը բացուի ԱՄՆ մայրաքաղաքին մէջ, որ արդէն լուրջ ձեռքբերում է, երկրորդ` այսպիսի կեդրոնը պիտի դառնայ հանդիպման, քննարկումներու վայր, համադրուած աշխատանք կազմակերպելու կեդրոն: Այս առումով աւելին է, քան գրադարան, տեղեկատու կեդրոն»,- ըսած է ան:

«Տէր, Ողորմեա»-ն` Թանգեանի Կատարումով Շուշիի Ղազանչեցոց Եկեղեցւոյ Մէջ

Արցախ այցելած Սերժ Թանգեան Շուշիի Ղազանչեցոց եկեղեցւոյ մէջ կատարած է «Տէր, Ողորմեա» շարականը:

Արցախի մէջ Թանգեան յայտարարած է, որ իր մենահամերգը Արցախի մէջ պիտի չուշանայ:

«Ես շատ կը ցանկայի, որ օր մըն ալ գայի Արցախ, նուագէի եւ եթէ կարենամ, ուրիշ արուեստագէտներ ալ հետս բերեմ: Հիմա ամենակարեւորը Արցախի մասին խօսիլն է եւ զայն ներկայացնելը տարբեր վայրերու եւ մարդոց: Պէտք է բոլորը իմանան, որ Արցախը շատ գեղեցիկ երկիր է եւ այստեղի ժողովուրդը բոլորին կը սպասէ ժպիտներով եւ մեծ սիրով: Յուսով եմ, որ իմ մենահամերգս Արցախի  մէջ չ՛ուշանար»,- ընդգծած է երգիչը:

Ձեռնարկ Նուիրուած Վահան Թէքէեանի 139-Ամեակին

Ապրիլ  4-ին Սիւնիքի մարզի Եղէգի միջնակարգ դպրոցին մէջ տեղի ունեցաւ ձեռնարկ`  նուիրուած  ՀՀ սփիւռքի նախարարութեան  «Մեր մեծերը-2017» ծրագիրին ընդգրկուած սփիւռքահայ գրականութեան  եզակի բանաստեղծ, հայ մտքի ճարտարապետ Վահան Թէքէեանի 139-ամեակին:

Ինչպէս «Հայերն այսօր»-ին կը  յայտնեն դպրոցէն, տեսանիւթի դիտումը  բացայայտեց Թէքէեանի կեանքի եւ գործունէութեան  կարեւորագոյն դրուագները, քաղաքական եւ կուսակցական հայեացքները, ինչպէս նաեւ ստեղծագործական աշխարհը: Աշակերտները անոր ներկայացուցին որպէս նրբութեան մէջ խոր եւ պարզութեան մէջ բարդ արուեստագէտի, որպէս հայ բանաստեղծութեան ամենակատարեալ վարպետի, որուն բանաստեղծական աշխարհը գաղտնի պարտէզ է, ուր մութ շերտեր շատ կան: Այնուհետեւ արտասանեցին Թէքէեանի նշանաւոր քերթուածները`  «Ես սիրեցի», «Անունդ», «Կ’անձրեւէ, տղա՛ս…», «Տաղ հայերէն լեզուի», «Քու յիշատակդ այս գիշեր»:

Շատ կարեւոր  էր, որ աշակերտներն անդրադարձան նաեւ Վահան Թէքէեանի եւ Վահան Տէրեանի ստեղծագործական ոճային նմանութիւններուն` որպէս սիմուոլիստական ուղղութեան ներկայացուցիչներ:

Ձեռնարկին աւարտին  կազմակերպիչ  ուսուցիչներուն  կողմէ  հնչեցին կարծիքներ եւ մէջբերումներ Թէքէեանի մասին` կարեւոր համարելով անոր անգնահատելի դերն ու աւանդը հայ եւ սփիւռքահայ իրականութեան  մէջ, նաեւ առանձնացուցին բանաստեղծին հետեւեալ մտքերը. «Ահաւասիկ կ’ուզէի շարունակել եւ ըսել, որ լաւագոյն սէրն ան է, որ լռութեան մէջ կ’անցնի…», «Սրինգը քաղցր է թերեւս, քան շեփորի ձայնը բամբ..»:

xegixegi1xegi2xegi4

Համազգայինի Կիպրոսի «Օշական» Մասնաճիւղի Մշակութային Երեկոն

Մարտ 29-ի երեկոյեան տեղի ունեցաւ Համազգայինի Կիպրոսի «Օշական» Մասնաճիւղի հերթական մշակութային երեկոն, ներկայ տարեշրջանի երրորդը, դարձեալ 40-է աւելի ներկաներով:

Յայտագրի առաջին բաժինով Վարդան Թաշճեան ներկայացուց գրագէտ-ուսուցիչ Վահրամ Մավեանը, որ ներկաներէն շատերուն ծանօթ էր որպէս Մելգոնեան Կրթական Հաստատութեան իրենց ուսուցիչը: Վարդան Թաշճեան հանգամանօրէն խօսեցաւ Մավեանի կեանքին ու գործին մասին, յատկապէս կեդրոնանալով անոր ուսուցչական տարիներուն վրայ, երբ ինք ալ որպէս աշակերտ դաստիարակուած էր դասարանին մէջ անոր հմայիչ ու ոգեշնչող ներկայութեան ազդեցութեան տակ:

Յայտագրի երկրորդ բաժինով Ալիս Այվազեան ներկայացուց Կոմիտաս վարդապետի երաժշտական ժառանգութիւնը: Ան բացատրութիւններ տուաւ հայկական խազագրութեան մասին, նշելով Կոմիտասի տարած աշխատանքը այդ հոյակապ ձայնագրական համակարգի վերծանումին համար: Ապա, ան ծանրացաւ Կոմիտասի՝ հայ երգը օտար ազդեցութիւններէ ձերբազատելու աշխատանքին վրայ, մէջընդմէջ մեներգելով անոր մշակումներէն յատկանշական նմոյշներ:

Երեկոն փակուեցաւ ընդհանուր գոհունակութեան մթնոլորտի մէջ վկայելով, որ Համազգայինի մշակութային երեկոները սկսած են փնտռուիլ կիպրահայութեան մշակութասէր տարրերուն կողմէ:

artsakank.com

Սպանիոյ Մէջ Կը Ցուցադրուի Պասք Բեմադրիչին Հայերու Եւ Հայոց Ցեղասպանութեան Մասին Ֆիլմը

Պասք բեմադրիչ  Խուանմի Կութիերեսի«Ծուէնները ճիւղի վրայ» (Telas en las ramas) վաւերագրական ֆիլմը չորրորդ տեղը գրաւած է Սան Սեպասթիանի (Սպանիա) փառատօնին: Ապրիլ 6-ին, անիկա առաջին անգամ կը ներկայացուի 40 հազարնոց լսարանի դատին: Ֆիլմը կրնան դիտել ուսանողները, դասախօսները, Ալիքանթէի պետական համալսարանի փրոֆէսորները:

«Հայերն այսօր»-ի փոխանցմամբ Ալիքանթէի բնակիչ Յասմիկ Քոչարեան, որ նկարահանուած է ֆիլմին մէջ, «Sputnik Արմէնիա»-ին պատմած է, որ «Հայաստանի մասին ֆիլմ նկարահանելու գաղափարը ծնած է այն ժամանակ, երբ Խուանմին այցելած է Հայաստան: Անոր հիացուցած է հայերու պատմութիւնը, կենցաղը, բնութիւնը եւ որոշած է այդ մասին պատմել նաեւ ուրիշներուն»:

89 վայրկեաննոց ֆիլմին մէջ կը ներկայացուին Հայաստանի եւ այլ երկիրներու մէջ բնակող հայերը: Անոնք պատմութիւններ կը ներկայացնեն իրենց հարազատներուն մասին, որոնք հրաշքով փրկուած են Օսմանեան կայսրութեան մէջ իրականացուած զանգուածային սպանդէն:

Բեմադրիչը կը պատմէ նաեւ հայերէն Աստուածաշունչին մասին, որ գտնուած է Պասքերու Երկրի եկեղեցիներէն մէկուն մէջ: «Խուանմին միշտ կը հետաքրքրուէր Հայաստանի պատմութեան մասին: Ի դէպ, պասքերու խորհրդարանը Սպանիոյ մէջ առաջին էր, որ 2007-ին ճանչցաւ Հայոց ցեղասպանութիւնը: 2008-ին Ալիքանթէի մէջ տեղադրուեցաւ առաջին խաչքարը»,- ըսած է Քոչարեան:

Ֆիլմի անուանումը պատահական չէ ընտրուած. ծուէնները կը խորհրդանշեն աշխարհասփիւռ հայութիւնը, իսկ ճիւղը (ողբերգական պատմութիւնը), որ կը միաւորէ զանոնք:

Ֆիլմը նկարահանուած է 2015-2016 թուականներուն, իսկ նկարահանումները իրականացուած են Սպանիոյ (Մատրիտ, Պարսելոնա, Ալիքանթէ) եւ Հայաստանի (Գառնի, Գեղարդ, Օշական, Երեւան) մէջ: Ֆիլմին մէջ նկարահանուած է նաեւ լիբանանահայ յայտնի ջութակահար Արա Մելիքեան:

Մարիամ Սիմոնեան

ԵՊՀ միջազգային յարաբերութիւններու բաժանմունքի 4-րդ շրջանի ուսանողուհի

6929561

«Կ’ուզեմ Իմ արուեստովս Օգտակար Ըլլալ Հայրենիքիս». Նառա Նոյեան

Ապրիլ 6-ին ՀՀ սփիւռքի նախարար Հրանոյշ Յակոբեան ընդունեց պելճիգահայ երգչուհի Նառա Նոյեանը, որ Հայաստանի մէջ կը  գտնուի համերգային ծրագիրով, եւ անոր մօրը` ճանչցուած երաժիշտ-երգահան Ժաննա Պլպուլեանը: Ապրիլ 7-ին Նառա Նոյեան հանդէս պիտի գայ «Գաֆէսճեան» արուեստի կեդրոնին մէջ:

«Հայերն այսօր»-ի փոխանցմամբ` ողջունելով հիւրերը` նախարարը կարեւոր համարեց Պելճիգա բնակող հայ երգչուհիին աշխոյժ, ազգանպաստ գործունէութիւնը Սփիւռքի մէջ, հրաւիրեց մասնակցելու այս տարի Սեպտեմբերին իրականացուող` «Կ’երգենք Կոմիտաս» համահայկական փառատօնին :

Նառա Նոյեան շնորհակալութիւն յայտնեց ջերմ ընդունելութեան համար, պատմեց Շառլ Ազնաւուրի հետ ունեցած հանդիպման եւ համատեղ ելոյթին մասին, նախարարին նուիրեց իր կատարումներուն վերջին ձայնասկաւառակը եւ պատրաստակամութիւն յայտնեց մասնակցելու նախարարութեան կազմակերպած մշակութային ծրագիրներուն: «Կ’ուզեմ իմ արուեստովս օգտակար ըլլալ Հայրենիքիս: Արցախին նուիրուած համերգները շարունակական պիտի ըլլան: Ամէն ինչ ինքնուրոյն կ’ընեմ: Իմ հարստութիւնս իմ ազատութիւնս է», աւելցուց ան:

Երգչուհին 1998-2000թթ. Պրիւքսէլի մէջ հիմնադրած է «Բացայայտումներու աշխարհ» արուեստի կեդրոնը: 2003թ. ստեղծած է իր երաժշտական խումբը, իսկ 2005թ. լոյս  տեսած է անոր առաջին ձայնասկաւառակը` «Խոստումներ» խորագիրով: Արդէն 6 ձայնասկաւառակ թողարկած է:

2012 թուականին մասնակցած է ՀՀ սփիւռքի նախարարութեան «Իմ Հայաստան» համահայկան փառատօնին: 2016 թուականին Փարիզի մէջ կայացած իր համերգը երգչուհին նուիրած է  Արցախին, եւ  համերգի  հասոյթը Ֆրանսայի Կապոյտ խաչի միջոցով տրամադրած է  Արցախի մէջ զոհուած մարտիկներու ընտանիքներուն:

Այս անգամ ալ ան մտադիր է բարեգործական համերգներով հանդէս գալ Հայաստանի մէջ: Ապրիլ 12-ին, օրինակ, Արթիկի յատուկ դպրոցին օգնելու համար համերգ պիտի ունենայ:

 

 

Հայկական Խաչքար Մը Ապրիլ 24-ին Պիտի Հանգրուանէ Սպանիոյ Սան Սեբաստիան Քաղաքին ՄԷջ

  Աշխարհի տարբեր ծագերուն մէջ հաստատուած մեր հայրենակիցներն ամէնուր կը ստեղծեն  փոքրիկ Հայաստան մը` հիմնելով հայկական մշակութային կեդրոններ, կրթօճախներ, երգի-պարի համոյթներ, լրատուամիջոցներ, եկեղեցի: Սպանիոյ ծովափնեայ գեղաշուք, գողտրիկ մշակութային Սան Սեբաստիան քաղաքին մէջ քիչ է հայերուն թիւը. Հիմնականին մէջ նորօրեայ արտագաղթածներն են, որոնք միաւորուած են  փոքրիկ համայնքի մը մէջ: Համայնքին եւ անոր գործունէութեան մասին «Հայերն այսօր»-ի համար ունեցած իմ հարցազրոյցիս ընթացքին պատմեց  համայնքի լաւագոյն բարեկամ, հայաստանաբնակ արուեստագէտ, նկարիչ, «Ակօս» մշակութային հասարակական կազմակերպութեան նախագահ Մկրտիչ Տօնոյեան:

-Պարո՛ն Տօնոյեան, տեղեկութիւն ունիմ, որ Դուք խաչքար պիտի տանիք Սան Սեբաստիան քաղաք. ի՞նչ առաքելութիւն է ատիկա, որո՞ւն նախաձեռնութիւնն է:

-Սկսիմ սկիզբէն. իմ մտերիմներէս մէկը` Մինաս Մինասովը, որ երկու տարի առաջ ձեւաւորած է տեղի փոքրիկ` «Հայասա-1915» անուանումով հասարակական կազմակերպութիւնը (որուն շուրջ ալ համախմբուեցաւ հայկական համայնքը), որոշեց դիմել Սան Սեբաստիանի քաղաքապետարանին` Հայոց ցեղասպանութեան 100-րդ տարելիցին առիթով անմեղ զոհերուն յիշատակը խնկարկելու, հաւաքին համար տարածք յատկացնելու խնդրանքով: Սան Սեբաստիանի քաղաքապետը շատ լաւ  ընդունած էր եւ սիրով համաձայնած  յատկացնել այդ տարածքը: Ան ոչ միայն տեղ  յատկացուցած էր, այլեւ անձամբ մասնակցած  այդ հաւաքին: Տեսնելով, որ տեղի հայկական փոքրիկ համայնքն արդէն ձեւաւորուած, գրանցուած ուրոյն կառոյց է, քաղաքապետին հետ քննարկուած էր քաղաքին մէջ հայերուն ինչ-որ տարածք յատկացնելու հարցը. այն կրնար ըլլալ  պուրակ մը, որ յետագային կ’անուանուէր ` հայկական, ուր կրնային տեղադրել  յուշաքար մը, յուշարձան կամ ալ` խաչքար: Նախապատուութիւնը տրուած էր խաչքարին. հետաքրքիր է, որ խաչքար տեղադրելու առաջարկութիւնը եղաւ հէ՛նց քաղաքապետարանին կողմէ: Ատկէ մէկ տարի առաջ ես այցելած էի իրենց: Ընկերս կապուեցաւ  հետս, հարցուց իմ կարծիքս` մասնակցելու այդ աշխատանքին, նախագիծին, ես ալ սիրով համաձայնեցայ: Մեր պատկերացուցած նախնական գաղափարը խաչքարը չէր, այլ` հայ-պասկեան բարեկամութիւնը խորհրդանշող որեւէ քանդակ, սակայն պասկերն իրե՛նք  կը հարցնէին, թէ որ մէկը առաւել խորհրդանշական է հայկական մշակոյթին համար: Սան Սեբաստիանը մշակութային մայրաքաղաք է, իսկ անցեալ տարի այն համարուած է Եւրոպայի մշակոյթի մայրաքաղաք, ուր մշակութային ձեռնարկներու  ամբողջ ծրագիր մը ներկայացուած էր: Ես այցելեցի Սան Սեբաստիան` հետս տանելով համապատասխան պատկերներ, նախագիծեր, խաչքարի նախագիծ-նկարագիր, այդ հանդիպման ժամանակ ես դարձեալ լրացուցիչ կերպով ներկայացուցի, թէ որ յուշարձանը ինչ կը ներկայացնէ, սակայն անոնք նախապատուութիւնը տուին խաչքարին, որ հայկական ինքնութեան խորհրդանիշներէն մէկն է: Վերջնական որոշումը կայացուեցաւ անցեալ տարուան Մայիս ամսուն: Հաշուի առնելով, որ խաչքարը 2010 թուականէն ԵՈՒՆԵՍԿՕ-ի կողմէ ամրագրուած է իբրեւ հայկական խորհրդանիշ, պասկերը նախընտրեցին այն:

Մկրտի՛չ, բնականաբար, խաչքար տեղադրելու որոշումին պէտք էր հետեւէր ատոր ստեղծման աշխատանքներու գործընթացքը. որո՞ւն հովանաւորութեամբ, աջակցութեամբ իրագործուեցաւ խաչքարի պատրաստման աշխատանքը:

-Խաչքար տեղադրելու որոշման զուգահեռ` մենք քննարկեցինք նաեւ այդ հարցերը: Քաղաքապետարանը ըսած էր, որ կրնայ աջակցիլ տեղադրման աշխատանքներուն: Համայնքը դրամահաւաք կազմակերպեց, որուն խոշոր մասն իր վրայ վերցուց Մինասովներու ընտանիքը: Այդ ժամանակ քննարկուեցաւ նաեւ Սան Սեբաստիանի եւ Գիւմրի քաղաքի քոյրացման հարցը. արդէն կար փոխադարձ նամակագրութեան փաստը: Ընտրուեցաւ Գիւմրին, որովհետեւ Հայաստանի մէջ ալ Գիւմրի՛ն կը համարուի մշակութային, արուեստներու ու արհեստներու քաղաք: Քոյրացման արդիւնքով պիտի ըլլան փոխադարձ այցելութիւններ, ձեռնարկներ, փառատօններ, համաժողովներ, գիտաժողովներ: Այս ամէնուն սկիզբը դրուեցաւ յուշակոթող-խաչքարի ստեղծման ու տեղադրման որոշման զուգահեռ: Խաչքարին համար հանգանակուած գումարը հիմնականին մէջ կը տրուի քարտաշներուն եւ Երեւանէն Սան Սեբաստիան տեղափոխելուն:

-Ո՞վ է խաչքարագործ վարպետը:

-Վրոյր Թիզեանը` Ճամբարակէն: Ես առաջարկեցի, որ ա՛ն պատրաստէ խաչքարը, իսկ ես օգնականի եւ խորհրդատուի դերով ըլլամ: Մենք միասին յաճախած  ենք Թերլեմեզեանի անուան գեղարուեստի ուսումնարանը, Վրոյրը նոյնպէս «Ակօս»-ի անդամ է, միասին մասնակցած ենք միջազգային  քանի մը ձեռնարկներու: Խաչքարի նախագծումը իմ ու քանդակագործ  Վրոյր Թիզեանի համատեղ աշխատանքն է, ատիկա իմ ու քանդակագործ Թիզեանի ներդրումը եղած է, որն ըրած ենք անվճար եւ մեծ սիրով: Մենք փորձած ենք ֆինանսական ներդրումներուն համար դիմել եւ այլ մարդոց, սակայն չենք յաջողած: Խաչքարի վերջին աշխատանքները կ’ըլլան, որոնք պէտք է աւարտենք մինչեւ Ապրիլ 14. կը նախատեսենք Ապրիլ 18-ին տեղադրել եւ Ապրիլ 24-ին բացման հանդիսաւոր արարողութիւնը իրականացնել, որուն ներկայ պիտի ըլլան Սան Սեբաստիանի քաղաքապետը, քաղաքապետարանի բարձրաստիճան պաշտօնեաներ եւ տեղի քաղաքական կուսակցութիւններու ներկայացուցիչներ: Քիչ մը դժուարութիւն ունինք քանդակագործի մուտքի արտօնագիրի հարցով, կը կարծեմ, որ այդ հարցն ալ իր անհրաժեշտ լուծումը կը ստանայ: Ցանկալի կ’ըլլայ, որ Սփիւռքի նախարարութենէն ալ ներկայացուցիչ ըլլայ, լրագրող, եւ այդ  արարողութիւնը ամբողջութեամբ լուսաբանուի:

-Ինչը՞ Ձեզի դրդեց ` հանդէս գալու այդպիսի նուիրումով. ի՞նչն էր, որ  կ’առաջնորդէր` ընկերութեան հաւատարմութիւնը՞, հայրենասիրութիւնը՞, աշխարհաճանաչութեան եւս  հնարաւորութիւ՞ն մը գուցէ…

-Ես նկարիչ եմ եւ ինծի համար ցանկալի է իմ երկիրս ամէն  առիթով ներկայացնել աշխարհի որեւէ երկրի մէջ, անգամ `  փոքրիկ անկիւնի մը մէջ: Ի հարկէ, մեծ դեր ունի նաեւ ընկերութեան թանկ զգացումը, հաւատարմութիւնն այդ մտերմութեան, հաճելի է, որ Սպանիոյ մշակութային այդ քաղաքին մէջ ես կը ներկայացնեմ հայկական մշակոյթի  կտոր մը: Շատ լաւ կը զգամ, որ հայկական համայնքը նաեւ որոշակի քաղաքական նշանակութիւն  ձեռք կը բերէ Սան Սեբաստիան մշակութային քաղաքին համար: Պատիւ կը համարեմ, որ այդ գործին մէջ ես ալ ունիմ իմ որոշակի լուման, փոքրիկ ներդրումը: Հայոց ցեղասպանութեան 100-րդ տարելիցին եւ հայ-պասկեան բարեկամութեան նուիրուած խաչքարին Սան Սեբաստիանի մէջ կը սպասեն թէ՛ մեր հայրենակիցները, թէ՛ մեր բարեկամ պասկերը:

-Մենք զրուցեցինք խաչքարին, պասկերու երկրին մէջ ծուարած հայկական այդ փոքրիկ համայնքին մասին, սակայն չխօսեցանք Ձեր մեծ աշխարհին` նկարչութեան մասին:

– Յիրաւի՛, նկարչութիւնը իմ մեծ ու անփոխարինելի աշխարհն է. աւարտած եմ Թերլեմեզեանի գեղարուեստի ուսումնարանը, Գեղարուեստի ակադեմիան, շատ ցուցահանդէսներու  մասնակցած եմ, նաեւ` միջազգային: Իմ նկարներս հասած են նաեւ Սան Սեբաստիան: Բացի գեղանկարչութենէն, գրաֆիքայէն` նաեւ վաւերագրական ֆիլմեր կը նկարեմ: Իմ նկարած վերջին ֆիլմս` նուիրուած սահմանամերձ գիւղերու կեանքին եւ ատրպէյճանական զինուժին կողմէ մարդու իրաւունքներու խախտման, ցուցադրուեցաւ Քանատայի մէջ: Մասնակցած եմ արցախեան առաջին գոյամարտին, եղած եմ «Ազգային լէգէոն» ջոկատի անդամներէն մէկը. 1994-ի Ապրիլին, Մատաղիսի ազատագրման ժամանակ վիրաւորուած եմ: Ի դէպ, Սան Սեբաստիանի հայկական համայնքի հիմնադիր-նախագահ Մինաս Մինասովն իմ մարտական ընկերներէս մէկն է եւ 1992 թուականին միասին մասնակցած ենք Լաչինի միջանցքի հարաւային շրջանի մարտերուն :

Աւարտելով իմ հարցազրոյցս նկարիչ, վաւերագրական ֆիլմերու հեղինակ, մշակութային բնագաւառի տնօրէն, ղարաբաղեան առաջին գոյամարտի մասնակից, ազատամարտիկ Մկրտիչ Տօնոյեանի հետ` կը  խորհիմ, թէ մեր շուրջը որքա՜ն նուիրեալ հայորդիներ կան, որոնց մեր հասարակութեան  ստուար մաս մը չի ճանչնար. յուսանք, որ ժամանակի անսանձ հոլովոյթին մէջ բոլոր արժէքները կը բացայայտուին:

Կարինէ Աւագեան

%d5%ad%d5%a1%d5%b9%d6%84%d5%a1%d6%80%d5%ad%d5%a1%d5%b9%d6%84%d5%a1%d6%801%d5%ad%d5%a1%d5%b9%d6%84%d5%a1%d6%802 %d5%ad%d5%a1%d5%b9%d6%84%d5%a1%d6%804

Փայլան Հետաքրքրուած է Թուրքիոյ Արտաքին Գործոց Նախարարութեան Արխիւի Ճակատագիրով

Թուրքիոյ քրտամէտ ընդդիմադիր «Ժողովուրդներու ժողովրդավարական կուսակցութեան» (HDP) հայ պատգամաւոր Կարօ Փայլան Թուրքիոյ արտաքին գործոց նախարար Մեւլութ Չաւուշօղլուին ուղղուած գրաւոր հարցումով հետաքրքրուած է արտաքին գործոց նախարարութեան արխիւներու ճակատագիրով:

Ինչպէս կը փոխանցէ Ermenihaber-ը` յղում կատարելով Թուրքիոյ մէջ լոյս տեսնող հայկական «Ակօս» թերթի կայքին, Փայլան մասնաւորապէս ցանկացած է իմանալ, թէ ինչ փուլի մէջ են ԱԳՆ-ի արխիւներու թուայնացման աշխատանքները եւ արդեօք ատոնք մէկ մասը վնասուած կամ ոչնչացուա՞ծ են:

Հայ պատգամաւորը նաեւ փորձած է պարզել, թէ արդեօք այդ արխիւներուն մէջ կան  Հայոց ցեղասպանութեան ժամանակաշրջանը ընդգրկող (մինչեւ 1919-ը) փաստաթուղթեր, որոնք տեղ չեն գտած կառավարութեան օսմանեան արխիւին մէջ:

 Անոր խօսքով` թէեւ կը նշուի, որ այդ արխիւը կը սկսի 1919-էն, որոշ պաշտօնեաներ կը յայտնեն, որ արխիւին մէջ կան նաեւ փաստաթուղթեր, որոնք կը վերաբերին մինչեւ 1919-ին:

Փայլան յիշեցուցած է, որ ԱԳՆ-ի կողմէ նախապէս կատարուած յայտարարութեան համաձայն` մինչեւ 2015 թուականը պէտք է  թուայնացուէր նախարարութեան պատկանող շուրջ 25 միլիոն փաստաթուղթ: Սակայն մինչեւ այսօր այդ աշխատանքները չեն աւարտած:

«Եթէ նոյնիսկ մէկ կողմ ձգենք այն, որ արխիւը նշանակուած ժամկէտի մէջ չէ բացուած, նաեւ տեղեկութիւններ կան, որ այդ արխիւի աշխատակիցներուն մէկ մասը հեռացուած է աշխատանքէի` կիւլենական ըլլալու մեղադրանքով: Իսկ այդ ընթացքին արխիւային փաստաթուղթերուն մէկ մասը ոչնչացուած է: Բացի այդ, լուրեր կան, որ արխիւին հետ կապուած աշխատանքները արդէն բաւական ժամանակ դադրեցուցած են, իսկ շէնքը, ուր կը գտնուին փաստաթուղթերը, լեցուած է ջուրով, որուն հետեւանքով արխիւը մեծ վնասներ կրած է», -ըսած է Փայլան:

Ծառատունկ՝ Նուիրուած Հայկական Բանակի Քաջարի Բոլոր Մարտիկներուն

Ապրիլ 8-ին, ժամը 11-ին ՀՕՄ-ի Հայաստանի Շրջանային Վարչութիւնը Եռաբլուրի պանթէոնի տարածքին մէջ պիտի իրականացնէ իր հերթական ծառատունկը «Բարեբեր Ապրիլ» խորագիրով: Վերոյիշեալ ձեռնարկը կը նուիրուի Հայկական Բանակի քաջարի բոլոր մարտիկներուն, որոնց շարքին` ե՛ւ զոհուածներու յիշատակին, ե՛ւ վիրաւորներուն, ե՛ւ ի հարկէ սահմանը պաշտպանող մեր անսասան զինուորներուն, որոնք իրենց հայրենասիրական ոգիով ու անձնուիրութեամբ լաւագոյն օրինակ են յետագայ սերունդներուն, վաղուան մեր անվեհեր զինուորներուն համար:

Ծառատունկ-ձեռնարկին մասնակցելու համար հրաւիրուած են ուսումնական հաստատութիւններ,որոնք ՀՕՄ-ի նախաձեռնութեամբ իրականացուող «Նամակ զինուորին» ծրագրի շիրէն ներս նշանակալի ներդրում ունեցած են ծրագիրը կեանքի կոչելու հարցով, կազմակերպութիւններ, ազատամարտիկներ, ապրիլեան պատերազմի մասնակից զինծառայողներ, նուիրատուներ, ՀՀ Պաշտպանութեան նախարարութեան ներկայացուցիչներ:

Թուրքիոյ Մէջ Դատարանը Դադրեցուած է Սուրբ Կիրակոս Եկեղեցւոյ Պետականացումը

Թուրքիոյ վճռաբեկ դատարանը որոշում կայացուցած է դադրեցնելու Տիարպեքիրի հայկական Սուրբ Կիրակոս եկեղեցւոյ պետականացման գործընթացը:

Ինչպէս կը տեղեկացնէ Պոլսոյ «Ակօս» պարբերականը, Սուրբ Կիրակոսի եկեղեցւոյ հիմնադրամի փաստաբանները պետականացման դէմ հայց ներկայացուցած են վճռաբեկ դատարան` շեշտելով, որ եկեղեցւոյ պետականացումը կը հակասէ օրէնքին:

«Պետականացման որոշումով առհամարուած են նախարարներու խորհուրդի որոշումը կապուած մշակոյթային ժառանգութիւններու պահպանութեան հետ: Բացի վճռաբեկը նման անօրինական պետականացումները չեղարկելու վերաբերեալ դրական ընդունուած շարք մը որոշումներ ունի: Պետականացումը կը հակասէ նաեւ Լոզանի պայմանագրին»,–նշուած էր հայցադիմումին մէջ:

Վճռաբեկը բաւարարած է Սուրբ Կիրակոս եկեղեցւոյ հիմնադրամի հայցը` եկեղեցւոյ պետականացման գործընթացը կանգնեցնելու որոշում կայացնելով: Վճռաբեկի որոշման մէջ նշուած է, որ պետականացման հետ կապուած հարցում ուղարկուած է համապատասխան մարմիններուն, սակայն պատասխան չեն ստացած, թէ ինչ հիմքերով կը պետականացնեն եկեղեցին:

Նշենք, որ Թուրքիոյ նախարարներու խորհուրդի որոշումով՝ Տիարպեքիրի Սուրի շրջանին մէջ գտնուող բոլոր կառոյցները, որոնց մէջ նաեւ Տիարպեքիրի Սուրբ Կիրակոսը, պետականացուած են: Պատճառաբանութիւնն այն էր, որ քիւրտ զինեալներուն հետ բախումներու հետեւանքով վնասուած Սուրի շրջանը պէտք է պետական միջոցներով վերականգնուի:

Մերձաւոր Արեւելքի ամենամեծ եկեղեցիներէն մէկուն` Սուրբ Կիրակոսի վերաբացումն ու օծումը տեղի ունեցած է 2011-ի Հոկտեմբեր 22-ին, իսկ առաջին պատարագը մէկ օր անց` Հոկտեմբեր 23-ին:

Սուրբ Կիրակոսի վերանորոգումը իրականացուած է տիարպեքիրցի հայերու եւ Տիարպեքիրի քաղաքապետարանի աջակցութեամբ:

Սուրբ Կիրակոսը վերաբացուած է որպէս գործող եկեղեցի:

Հայաստանը` Առաջին Քրիստոնեայ Երկիր. BBC-ի Անդրադարձը. լուսանկարներ

BBC հեղինակաւոր լրատուական կայքը՝ զբօսաշրջութիւն բաժնի մէջ՝ «Առաջին քրիստոնեայ երկիր» խորագիրով յօդուած մը հրապարակած է` պատմելով Հայաստանի մասին: Այս մասին կը հաղորդէ Artsakhpress.am-ը։

Կրօնի պատմութիւն

3 միլիոն բնակչութիւն ունեցող Հայաստանը Եւրոպայի ամենափոքր պետութիւններէն մէկն է: Բայց երկիրը զգալի տեղ կը զբաղցնէ հոգեւոր պատմութեան մէջ. պատմաբաններուն մեծ մասը հաւատացած է, որ 301-ին Հայաստանը դարձաւ առաջին երկիրը, որ պաշտօնապէս ընդունեց քրիստոնէութիւնը իբրեւ պետական կրօն: Այսօր, հայերուն 95 տոկոսը քրիստոնեայ է:

Հոգեւոր առաջնորդ
Առասպելի համաձայն` Հայ Առաքելական եկեղեցւոյ առաջին ղեկավարը Գրիգոր Լուսաւորիչն է, որուն հայրը` Անագը, սպաննած է հայոց թագաւոր Խոսրով 2-րդը: Գրիգորը կը պատժուի կատարուած յանցագործութեան համար: Գրիգոր, սակայն, կը յաջողի փախչիլ Կապադովկիա:

Որոշ ժամանակ անց, Գրիգոր կը վերադառնայ հայրենիք` յոյս ունենալով թագաւորն ու հայ ժողովուրդը քրիստոնեայ դարձնել: Իմանալով Գրիգորի վերադարձին մասին` սպաննուած Խոսրով 2-րդի որդին` Տրդատ 3-րդ թագաւորը, կը բանտարկէ Գրիգորը: Թագաւորը կը պնդէր, որպէսզի ան հրաժարի քրիստոնէութենէն: Շուրջ 13 տարի անազատութեան մէջ անցնելէ ետք՝ Գրիգոր կը յաջողի Տրդատը համոզել, որ հաւատքը մեծ ուժ ունի: Իբրեւ արդիւնք՝ թագաւորը 301-ին քրիստոնէութիւնը կ՝ընդունի իբրեւ պետական կրօն:

Անցեալի հետքեր
Գառնիի ամրոցը կը գտնուի Կոտայքի մարզին մէջ` Գառնի գիւղ: Անիկա կառուցուած է մեր թուականէն 1-ին դարուն՝ Տրդատ 1-ինի կողմէ: Տաճարը կառուցուած է հայկական դիցաբանութեան Արեւի որդիին համար: Երբ Տրդատը քրիստոնէութիւնը ճանչցաւ իբրեւ պետական կրօն, հեթանոսական շատ տաճարներ քանդուեցան, բայց Գառնին այն քիչերէն է, որ կանգուն է մինչ օրս: Այսօր անիկա հայկական հեթանոսութեան խորհրդանիշ է, տարեկան կ՝ունենայ աւելի քան 136 հազար այցելու: Գառնին հայկական զբօսաշրջութեան ամենայայտնի վայրերէն է:

Սուրբի եկեղեցի
Հայաստանի մայրաքաղաք Երեւանէն արեւմուտք կը գտնուի Վաղարշապատը, որ յայտնի է «Սուրբ մայրաքաղաք» անունով: Այստեղ տեղակայուած է Սուրբ Գայիանէ եկեղեցին, որ կառուցուած է 630-ին եւ այժմ ներառուած է UNESCO-ի համաշխարհային ժառանգութեան ցուցակին մէջ: Սուրբ Գայիանէ եկեղեցին կառուցուած է կոյս Գայիանէի մահապատիժի վայրին մէջ, որուն սպաննած է Տրդատ 3-րդ թագաւորը՝ քրիստոնեայ ըլլալուն համար: Գայիանէի աճիւնը ամփոփուած է եկեղեցւոյ մէջ:

Նախկին փոս
Խոր Վիրապի վանքը տեղակայուած է Արարատեան դաշտավայրին մէջ: Այստեղ է, որ բանտարկուած եղած է Գրիգոր Լուսաւորիչը Հայաստան վերադառնալէն ետք: Խոր Վիրապի մատուռը կառուցուած է 642-ին` ի յիշատակ Գրիգոր Լուսաւորիչի: Այսօր Խոր Վիրապը Հայաստանի ամենաշատ այցելուող վայրերէն է:

Աղօթք քարանձաւի մէջ
Գառնիէն հիւսիս-արեւելք կը գտնուի Գեղարդի վանքը, որ նոյնպէս ներառուած է UNESCO-ի համաշխարհային ժառանգութեան ցուցակին մէջ: Ըստ աւանդութեան` առաջին վանքը հիմնուած է 4-րդ դարուն սկիզբը, երբ Հայաստանի մէջ քրիստոնէութիւնը հռչակուած է պետական կրօն: Անիկա յայտնի է իբրեւ «Այրիվանք» կամ «Քարայրներու վանք»: Վանքին հիմնադրումը աւանդաբար կը վերագրեն հայոց առաջին կաթողիկոս Գրիգոր Լուսաւորիչին: «Գեղարդ» անուանումը կը բացատրուի այնպէս, որ այնտեղ 500 տարի կը պահուէր սուրբ Գեղարդը` այն նուիրական նիզակը, որմով Գողգոթայի մէջ հռոմէացի հարիւրապետը խոցած էր խաչուած Քրիստոսի կողը:

BBC-ն կ՝անդրադառնայ նաեւ Զօրաց եկեղեցիին, խաչքարերուն, ինչպէս նաեւ Սիսիանի մէջ գտնուող քարահունջին, որ կը համեմատէ անգլիական Սթոունհենջի հետ:

Ջութակահար Արա Մալիքեան Մեքսիքայի Մէջ Ներկայացուցած Է Իր Ջութակի Օգնութեամբ Ցեղասպանութենէն Փրկուած Մեծհօր Պատմութիւնը

Լիբանանահայ ջութակահար Արա Մալիքեան համերգային միջազգային շրջագայութեան ծիրէն ներս  Ապրիլ 6-9-ը ելոյթ պիտի ունենայ Մեքսիքայի Մոնթերէյ, Ակուասկալիենտես, Սաքաթեքաս քաղաքներուն մէջ:

Ինչպէս կը ներկայացնէ մեքսիքական cronica.com պարբերականը, հայ երաժիշտը մեքսիքացի հանդիսատեսին արդէն գերած է Մոցարտի, Վիւալտիի, Led Zeppelin-ի, Տեւիտ Պոուիի իր ինքնատիպ կատարումներով:

Ինչպէս Արա Մալիքեան նշած է Մեքսիքայի մէջ տուած մամլոյ ասուլիսին մէջ, կենդանի երաժշտութեան միջոցով մտադիր  է պատմել իր ջութակի պատմութիւնը:

«Ջութակը, որմով ես կը նուագեմ, պատկանած է մեծհօրս, որ երբեք ջութակահար չէ եղած, սակայն այս գործիքը կարեւոր նշանակութիւն ունի մեր ընտանիքին համար: Այս ջութակը փրկած է մեծհօրս կեանքը Հայոց ցեղասպանութեան ժամանակ: Հէնց այս գործիքի շնորհիւ ան ողջ մնացած է: Այս փոքրիկ պատմութիւնը ես մշտապէս կը պատմեմ Մոցարտի եւ Պախի երաժշտութեամբ», – պատմած է երաժիշտն ու խոստացած նաեւ մեքսիքական երաժշտութիւն ներկայացնել:

 

 

Հայ Դիրքապահներու Ուղղութեամբ Արձակուած է Աւելի Քան 300 Կրակոց

Ապրիլ 5 լոյս 6-ին Արցախա-ատրպէյճանական հակամարտ զօրքերու սահմանագծի վրայ, հակառակորդը՝ տարբեր տրամաչափի հրաձգային զինատեսակներէ՝ հրադադարը խախտած է շուրջ 30 անգամ` հայ դիրքապահներու ուղղութեամբ արձակելով աւելի քան 300 կրակոց:

ԱՀ ՊՆ մամուլի ծառայութեան հաղորդած տեղեկութիւններով` ՊԲ առաջապահ զօրամասերը մեծ մասամբ ձեռնպահ մնացած են պատասխան գործողութիւններէն եւ շարունակած են վստահօրէն իրականացնել մարտական հերթապահութիւն: