ԱՒԱԳ ՇԱԲԱԹ

Յիսուս գնաց աղօթքի եւ ըսաւ. «Հայր իմ, եթէ անհնար է այս բաժակին անցնիլը ինձմէ առանց զայն խմելու, թող կամքդ ըլլայ:» (Մատթ. ԻԶ 42)

Աւագ շաբաթ. այսպէս կը կոչուի Ծաղկազարդէն մինչեւ Սբ. Զատիկ ինկած խորհրդաւոր շաբաթը, որու իւրաքանչիւր օրը եւս «Աւագ» անուանումը կը կրէ` իր այլաբանական խորհրդով:  Ատոնք  ճիշդ այն օրերն էին, երբ Քրիստոս իրականացուց Իր վերջին եւ գլխաւոր տնօրինութիւնները, արդիւնքը եղաւ որ  կատարուեցաւ այն ամէնը, ինչ անհրաժեշտ էր մեղաւոր մարդուն վերստին անմահութիւն պարգեւելու եւ Երկինքի արքայութիւն փոխադրելու համար: Այդ օրերուն Եկեղեցին հանդիսաւոր արարողութիւններով մասնակից կը դառնայ Տիրոջ երկրային կեանքի այս վերջին շրջանին` քայլ առ քայլ ընթանալով Անոր հետ  յիշատակելով իրարու յաջորդող խորհրդաւոր իրադարձութիւնները` Տիրոջ չարչարանքները, խաչելութիւնը, թաղումը, դժոխքի աւերումը, հոգիներու ազատագրումը եւ, վերջապէս  հրաշափառ Յարութիւնը: Ամփոփ կը ներկայացնենք  իւրաքանչիւր օրուայ խորհուրդը.

ԾԱՂԿԱԶԱՐԴ: Աւագ շաբթուան առաջին օրը Ծաղկազարդի կիրակին է: Այն կը խորհրդանշէ արարչութեան առաջին օրը, երբ Աստուած ստեղծեց երկինքն ու երկիրը, եւ լոյսը, տարածելով, հալածեց խաւարը: Ծաղկազարդի կիրակի օրը տեղի ունեցաւ Քրիստոսի հանդիսաւոր եւ յաղթական մուտքը Երուսաղէմ: Այդ օրը մենք կը վերապրինք Փրկիչին դիմաւորող ժողովուրդի ցնծութիւնը: Այն կը խորհրդանշէ նաեւ Տիրոջ Երկրորդ Գալուստը:

ԱՒԱԳ  ԵՐԿՈՒՇԱԲԹԻ: Անպտուղ թզենու չորացում:  Աւագ երկուշաբթին կը խորհրդանշէ արարչութեան երկրորդ օրը, երբ Աստուած ջուրերը բաժնեց իրարմէ եւ արարեց երկնքի հաստատութիւնը: Այս օրը կը խորհրդանշէ նաեւ երկրորդ շրջանը, երբ ապականեցաւ ամբողջ տիեզերքը, եւ միայն Ենոքը հաճելի եղաւ Աստուծոյ ու երկինք փոխադրուեցաւ (Ծննդ. Ե 21-24):
Այս օրը Քրիստոս անիծեց անպտուղ թզենին, եւ այն իսկոյն չորցաւ (Մատթ. ԻԱ 18-22): Անպտուղ թզենին օրինակն է ճշմարիտ հաւատք ու բարի գործեր չունեցող մեղաւորներուն, որոնք պիտի  պատժուին վերջին օրը աստուածային հրամանով:

ԱՒԱԳ  ԵՐԵՔՇԱԲԹԻ: Տասը կոյսերու առակը:  Աւագ երեքշաբթին արարչութեան երրորդ օրուան պատկերն է, երբ Աստուած երկրի վրայ դալար բոյսեր եւ պտղատու ծառեր աճեցուց: Աւագ երեքշաբթին նաեւ երրորդ ժամանակաշրջանի խորհուրդը ունի, երբ ջրհեղեղը ողողեց ամբողջ աշխարհը, եւ Աստուած, մարդկանց լեզուները խառնելով, անոնց տարածեց աշխարհով մէկ (Ծննդ. Է-ժԱ):  Այս օրը Յիսուս Քրիստոս կը նստի Ձիթենեաց լերան վրայ, որ օրինակն է վերին արքայութեան, եւ Իր աշակերտներուն կը պատմէ Իր չարչարանքներուն մասին, տաճարի աւերման, աշխարհի վախճանի, նեռի գալստեան, գործուելիք պղծութիւններու եւ Իր երկրորդ` հրաշափառ Գալստեան մասին: Վերջաւորութեան այս ամէնը կ’ամփոփէ «Տասը կոյսերու առակով», որ կը հնչէ իբրեւ յորդոր` առաքինութեան գործերով նմանուելու իմաստուն կոյսերուն:

ԱՒԱԳ  ՉՈՐԵՔՇԱԲԹԻ: Օծում եւ մատնութիւն: Այս օրը կը  յիշատակէ արարչութեան չորրորդ օրուան, երբ Աստուած լուսատուներ դրաւ երկնքի հաստատութեան մէջ եւ տուաւ Արդարութեան Արեգակի` Քրիստոսի ծննդեան աւետիսը: Աւագ չորեքշաբթին նաեւ պատկերն է չորրորդ ժամանակաշրջանին, երբ Աբրահամը ստացաւ Իսահակի ծննդեան աւետիսը (Ծննդ. ԺԸ), հրեաները Եգիպտոսէն դուրս եկան (Ելք. ԺԲ-ԺԴ) եւ Իսրայէլի որդիները Աւետեաց երկիր փոխադրուեցան (Յեսու Ա-ժԹ): Այսօր կը յիշատակենք այն մեղաւոր կնոջը, որ թանկագին իւղով օծեց Քրիստոսի գլուխը, եւ այդ խորհրդանշեց Տիրոջ մօտալուտ մահը: Աւագ չորեքշաբթի օրը յիշատակն է նաեւ Տիրոջ մատնութեան, որ կատարուեցաւ Անոր աշակերտ Յուդա Իսկարիովտացիի կողմէ ` քահանայապետերէն ստացած 30 արծաթի դիմաց(Մատթ.Իզ14-16)

ԱՒԱԳ  ՀԻՆԳՇԱԲԹԻ: Վերջին ընթրիք` Հաղորդութեան խորհուրդի հաստատում, Ոտնլուայ: Աւագ հինգշաբթի օրը պատկերն է արարչութեան հինգերորդ օրուան, երբ Արարիչը ստեղծեց ձկներն ու թռչունները: Այս օրը ունի նաեւ հինգերորդ ժամանակաշրջանի խորհուրդ, երբ Իսրայէլի զաւակները կերան զատկական գառը, մկրտուեցան ամպի ու ծովի մէջ, անապատին մէջ կերան երկինքէն իջած մանանան եւ ըմպեցին վիմաբուխ աղբիւրէն (Ելք. ԺԲ, ԺԴ, ԺԶ, ԺԷ):   Աւագ հինգշաբթին յիշատակն է Խորհրդաւոր ընթրիքին, ինչպէս նաեւ Ոտնլուայի, երբ Յիսուս, ի նշան եւ որպէս օրինակ անսահման հեզութեան, լուաց Իր աշակերտներուն ոտքերը: Այդ օրը նաեւ Յիսուս Իր աշակերտներուն հաղորդ դարձուց Իր Մարմնին ու Արեան` անով իսկ հաստատելով Սբ. Պատարագի խորհուրդը: Աւագ հինգշաբթի օրը, երբ Տէրը Վերնատունը նստեցաւ Իր աշակերտներուն հետ,  կը խորհրդանշէ Քրիստոսի` Իր փառքի աթոռին նստիլը Իր տասներկու աշակերտներուն հետ: Աւագ հինգշաբթի երեկոյեան եկեղեցիներուն մէջ կը կատարուի  նաեւ Խաւարման արարողութիւն, որ արդէն կը վերաբերի Աւագ Ուրբաթ օրուան խորհուրդին` Տիրոջ ձերբակալութեան, չարչարանքներուն, խաչելութեան եւ մահուան, Խաւարում կը կոչուի այն պատճառով, որ Յիսուսի խաչելութեան ժամանակ արեւը կէսօրին խաւարեց մինչեւ ժամը երեք, մինչեւ որ Յիսուս արձակեց հոգին (Մատթ. ԻԷ 45-50):

ԱՒԱԳ  ՈՒՐԲԱԹ: Տիրոջ խաչելութիւնը եւ թաղումը:  Աւագ ուրբաթ օրը կը խորհրդանշէ արարչութեան վեցերորդ օրը, երբ Աստուած հողէն արարեց Ադամին` Իր պատկերով ու նմանութեամբ, իսկ յետոյ անոր կողէն ստեղծեց Եւային ու անոնց դրաւ Դրախտին մէջ: Ուրբաթ օրը Ադամն ու Եւան կերան արգիլուած պտուղը, մերկացան փառքէն, եւ Տէրը անէծքով պատժեց մարդուն` արտաքսեց Դրախտէն: Վեցերորդ ժամանակաշրջանին մէջ Աստուած սուրբ Կոյսի անարատ արգանդին մէջ դարձաւ կատարեալ Մարդ` հոգիով, մտքով եւ մարմնով, որպէսզի կատարէ տնօրինական գործերը: Աւագ ուրբաթ օրը Տէրը Յուդայի մատնութեամբ ձերբակալուեցաւ, ծեծի ու ծաղրի ենթարկուեցաւ եւ ապա , Իր վրայ վերցնելով Ադամի անէծքն ու դատապարտութիւնը, խաչի վրայ մեռնելով, բացաւ Իր կողը եւ կողէն բխած ջուրով լուաց մարդու մեղքերը, իսկ բխած արիւնով մեզ փրկեց չարի ծառայութիւնէն: Եւ ինչպէս Ադամի կողէն ստեղծուեցաւ անոր կինը` Եւան, այդպէս ալ Տիրոջ կողէն եղաւ Անոր հարսը` Եկեղեցին: Այսօր թէպէտ ուրախութիւն է հոգիներու համար, քանի որ Քրիստոսի չարչարանքներով մեր հոգիները ազատեցան դժոխքէն, սակայն մարմնապէս սուգ է ու տրտմութիւն:

ԱՒԱԳ  ՇԱԲԱԹ:  Դժոխքի աւերում, Ճրագալոյցի Պատարագ:   Այս օրը պատկերն ու օրինակն է արարչութեան եօթերորդ օրուան, երբ Աստուած հանգստացաւ Իր բոլոր գործերէն: Աստուած վեց օրուան ընթացքին արարեց ժամանակաւոր ու ապականութեան ենթակայ աշխարհը, իսկ եօթերորդ օրը` սուրբերու հանգիստը: Անցած օրերը Աստուած պատուեց արարչութեամբ, իսկ այս օրը` օրհնութեամբ ու սրբութեամբ: Աւագ շաբաթ օրը նուիրուած է Յիսուսի թաղման եւ գերեզմանի կնքման: Քրիստոս, գերեզման դրուելով, իջաւ դժոխք եւ աւերեց այն` փրկութիւն շնորհելով արդարներու հոգիներուն, ինչպէս կ’ուսուցանէ մեր Եկեղեցւոյ վարդապետութիւնը, եւ բացաւ հանգստեան տունը` Դրախտը:
Իսկ եօթերորդ ժամանակաշրջանը հասնելուն պէս Տէրը կրկին պիտի գայ եւ արդարներուն շնորհէ աշխարհի սկիզբէն անոնց համար պատրաստուած Արքայութիւնը` Յաւիտենական հանգիստը:

Թէեւ Տիրոջ թաղման յիշատակի օրը Աւագ շաբաթն է, սակայն թաղման գլխաւոր արարողակարգը  կը կատարուի Աւագ ուրբաթ երեկոյեան:

Իսկ Աւագ շաբաթ օրուայ երեկոյեան կը  կատարուի Սբ. Զատիկի ճրագալոյցի արարողութիւնը` այսպէսով եզրափակելով Տիրոջ չարչարանքներու շաբաթը եւ աւետելով Անոր հրաշափառ Յարութիւնը մեռելներուն: Քրիստոսի Յարութեան աւետիսով կ’աւարտէ Մեծ պահքը:

ԶԱՏԻԿ – Մեր Տէր Յիսուս Քրիստոսի Յարութիւնը:  Աւագ շաբթուան երեկոյեան մատուցուած ճրագալոյցի Պատարագով կը սկսի Յարութեան տօնը, իսկ կիրակի օրը Զատկական Պատարագով այն կը վերածուի համընդհանուր տօնախմբութեան: Յիսուս Իր մահով յաղթեց մահուան` մեր` մարդ արարածներուս փրկութեան համար: Եւ երբ Զատկական Պատարագին պատարագիչ քահանայի շուրթերէն կը  լսենք «Քրիստոս յարեաւ ի մեռելոց» աւետիսը, մենք ալ մեր ձայնը բարձրացնենք, ականատեսներ ըլլանք Քրիստոսի հրաշափառ Յարութեան` զուարթաձայն արձագանքելով` «Օրհնեալ է Յարութիւնը Քրիստոսի»:

Պատրաստեց   Հայկ  ԿԱՐԱՊԵՏԵԱՆ

Scroll Up