ՄԱԿ-ը Հարցապնդում Յղած է Թուրքիոյ՝ 1915-1923-ին Տեղահանուած Հայերուն Մասին

Առաջնորդուելով համազգային շահերով, մեր պատկան կազմակերպութիւններու եւ հաստատութիւններու անունով մենք կ՝ողջունենք Միաւորուած Ազգերու Կազմակերպութեան (ՄԱԿ) Բռնի կամ հարկադրաբար անհետացած անձանց հարցերով աշխատանքային խումբի, ՄԱԿ-ի Կարծիքի եւ արտայայտութեան ազատութեան աջակցութեան եւ պաշտպանութեան հարցերով յատուկ զեկուցողի եւ ՄԱԿ-ի Ճշմարտութեան, արդարադատութեան, փոխհատուցման խրախուսման եւ չկրկնուելու երաշխիքներու հարցերով յատուկ զեկուցողի համատեղ գործողութիւնը՝ Թուրքիոյ Հանրապետութեան կառավարութեան համատեղ հարցապնդում յղելը (https://spcommreports.ohchr.org/TMResultsBase/DownLoad PublicCommunicationFile?gId=24294):

Այս համատեղ հարցապնդումը կարեւոր քայլ է Թուրքիոյ պահանջ ներկայացնելու գործընթացին, որ վերջինս հաշտուի սեփական անցեալին հետ եւ, նախ եւ առաջ, կատարէ ճշմարտութեան հաստատման, զոհերու արդարութեան եւ վնասի փոխհատուցման իրաւունքը ապահովելու համար քննութիւն իրականացնելու իր պարտաւորութիւնը:

Կ՝ընդգծուի, որ խախտումներու վերաբերեալ նշուած փաստաթուղթին մէջ շարադրուած պնդումները կը վերագրուին Թուրքիոյ՝ հայկական փոքրամասնութեան վրայ 1915-1923թթ. ներազդած ողբերգական իրադարձութիւններու եւ այդ բնակչութեան նկատմամբ առաջացած հետեւանքներու առումով:

Հարցապնդումը մտահոգութիւն կը յայտնէ թրքական պետութեան ժխտողական դիրքորոշման, որոշ արտայայտութիւններու վերաբերեալ կարծիք ունենալու եւ արտայայտելու ազատութիւնը սահմանափակող օրէնսդրութեան, ինչպէս նաեւ զանգուածային տառապանքներու, դաժան վերաբերմունքի ու մարդոց մահուան յանգեցուցած 1915-1923թթ. հայերու բռնի տեղահանութեան առնչութեամբ ճշմարտութեան հաստատման եւ արդարադատութեան ապահովման հարցով առաջընթացի բացակայութեան կապակցութեամբ:

Անիկա նաեւ կ՝ընդգծէ, որ այս իրավիճակը կ՝ազդէ զոհերու եւ անոնց սերունդներու արժանապատւութեան վրայ:

Դիմող կողմերը միջնորդած են, որպէսզի Թուրքիոյ կառավարութիւնը դիրքորոշում յայտնէ ներկայացուած հարցապնդման վերաբերեալ, մասնաւորապէս.

  1. Ի՞նչ միջոցներ ձեռնարկուած են Թուրքիոյ կողմէ իրողութիւնը պարզելու համար, ներառեալ 1915-1923թթ. ընթացքին բռնի ներքին տեղահանութեան, կալանաւորման, արտադատական սպանութիւններու եւ հարկադրաբար անհետացման ենթարկուած հայերու ճակատագիրը կամ գտնուելու վայրը պարզելու համար:
  2. Ի՞նչ միջոցներ ձեռնարկուած են ապահովելու համար այդ իրադարձութիւններուն մասին ճշմարտութիւնը գիտնալու տուժածներու եւ, ընդհանուր առմամբ, հասարակութեան իրաւունքը, ինչպէս նաեւ ապահովելու համար արդարութեան եւ կրած վնասի հատուցման տուժածներու իրաւունքը:
  3. Ի՞նչ միջոցներ պիտի ձեռնարկուին այդ իրադարձութիւններուն հետեւանքով զոհուած հայերու մարմիններու գտնուելուն վայրերը, ըստ հնարաւորինս, յայտնաբերելու համար:
  4. Տեղեկատւութիւն տրամադրել 2017 թուականին օրէնսդրութեան ընդունման պատճառներուն մասին, որ օրէնսդիրներին կ՝արգիլէ որոշակի արտայայտութիւններ ընել: Պարզաբանել, թէ ինչպէս ատիկա համատեղելի է մարդու իրաւունքներու միջազգային իրաւունքին հետ, մասնաւորապէս Քաղաքացիական եւ քաղաքական իրաւունքներու մասին միջազգային դաշնագրի (ՔՔԻՄԴ) 19-րդ յօդուածին հետ:
  5. Ներկայացնել մանրամասն տեղեկատւութիւն հայերու դէմ յանցագործութիւններուն մասին յայտարարութիւններու համար անձանց պատժելու նպատակով քրէական օրէնսգրքի 301-րդ յօդուածի կիրառման դէպքերուն մասին:

Թուրքիոյ կառավարութիւնը 2019 թուականի Մայիս 17-ին կտրականապէս հրաժարած է պատասխանելէ այդ հարցերուն՝ ի հակադրութիւն ՄԱԿ-ի մարդու իրաւունքներու պաշտպանութեան ընթացակարգերու:

Մենք բարձր կը գնահատենք Բռնի կամ հարկադրաբար անհետացած անձանց հարցերով աշխատանքային խումբի եւ երկու յատուկ զեկուցողներու կողմէ ՄԱԿ-ի այդ ընթացակարգերու գործադրումը եւ մեր աջակցութիւնը կը յայտնենք սոյն աննախադէպ եւ նշանակալից գործընթացին հետամուտ ըլլալու ձեռնարկումին:

Հակառակ անոր, որ այս գործընթացը չի փոխարիներ Ցեղասպանութեան ճանաչման կամ նշուած ժամանակահատուածին մարդկութեան դէմ ուղղուած յանցագործութիւններուն հետեւանքով հայերու կրած կորուստներուն, ներառեալ անոնցմէ բռնագրաւուած գոյքի լրիւ եւ համարժէք հատուցման, այնուհանդերձ ՄԱԿ-ի մարդու իրաւունքներու պաշտպանութեան համապատասխան մարմիններու գործողութիւնները էական առաջընթաց են ճշմարտութեան բացայայտման եւ մարդկութեան հասցուած այդ բաց վէրքին դիմաց հատուցման ճանապարհին:

Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածին, Գարեգին Բ. կաթողիկոս (Վաղարշապատ, Հայաստանի Հանրապետութիւն)

Կաթողիկոսարան Մեծի Տանն Կիլիկիոյ, Արամ Ա. կաթողիկոս (Անթիլիաս, Լիբանան)

Հայ Աւետարանական Համաշխարհային Խորհուրդ (ԱՄՆ)

Հայկական Բարեգործական Ընդհանուր Միութիւն (ԱՄՆ)

Ամերիկայի Հայ Աւետարանչական Ընկերակցութիւն (ԱՄՆ)

 

Scroll Up