Հայոց ցեղասպանութեան 104-ամեակի ոգեկոչման եւ Ֆրանքեւհայկական ակումբի նոր սրահի բացման արարողութիւնները

Նոր Յառաջ- Փարիզի հարաւային արուարձան Անթոնի քաղաքի «Sceaux» զբօսայգիին մէջ զետեղուած քանդակագործ Թորոսի կերտած արձանին մօտ, Շաբաթ, Ապրիլ 13-ին տեղի ունեցաւ Հայոց ցեղասպանութեան 104-ամեակին նուիրուած ոգեկոչման պատշաճ արարողութիւնը, մասնակցութեամբ՝ Հայաստանի դեսպանուհի Յասմիկ Տոլմաջեանի, դեսպանորդ Լեւոն Ամիրջանեանի, Արցախի ներկայացուցիչ Յովհ. Գէորգեանի, Հօ-տը-Սէնի Նահանգային խորհուրդի նախագահ Փաթրիք Տէվէճեանի, Անթոնիի քաղաքապետ Ժան-Իվ Սենանի, Անթոնիի ֆրանքեւհայկական ակումբի (CFAA) նախագահ Ուիսամ Նեհմէի, պատմաբան Ռեմոն Գէորգեանի, քաղաքապետական եւ նահանգային խորհուրդի անդամներու, Հայ նախկին ռազմիկներու եւ դիմադրականներու միութեան (ANACRA) նախագահ Անթուան Պաղտիկեանի, հայկական կազմակերպութեանց, միութեանց ու մամլոյ ներկայացուցիչներու եւ շուրջ200 հայ թէ օտար հիւրերու։
«Հայաստանի Արծիւը» (l’Aigle d’Arménie) մկրտուած յուշարձանին քով դրօշակներ պարզած էին ANACRA-ի անդամները։ Նախ խօսք առաւ պրն Նեհմէ եւ նշեց, թէ անցնող դարասկիզբին Թուրքիոյ իշխանութիւնները կանխամտածուած ծրագրերով ջարդի ենթարկած ու տեղահանած են Հայերը եւ շրջանի կրօնական փոքրամասնութիւնները՝ իրենց ցեղապաշտ նպատակները գործադրելու համար։ Ան ըսաւ, թէ ներկայիս ալ Թուրքիա կը շարունակէ նոյն քաղաքականութիւնը այս անգամ իր կողքին ունենալով «Տահէշ» ահաբեկչական կազմակերպութիւնը եւ Ազէրպայճանը։ CFAA-ի նախագահը միաժամանակ դրուատեց Իտալիոյ խորհրդարանին կողմէ ընդունուած Ցեղասպանութեան բանաձեւը եւ նախագահ Մաքրոնի՝ Ապրիլ 24-ը Հայոց ցեղասպանութեան ազգային օր հռչակելու յատկանշական հրամանագիրը։
Այնուհետեւ ելոյթ ունեցաւ Փաթրիք Տէվէճեան եւ յիշելով պատմաբան Իվ Թերնոնի հեղինակած վերջին գործը՝ Հայերու, Հրեաներու եւ Թուցիներու ցեղասպանութիւնները՝ ըսաւ, թէ նման ոգեկոչումները կրկնուելով հանդերձ շատ կարեւոր են յիշողութիւնը պահպանելու եւ յետագայ նոյնատիպ ճիւաղային արարքներու առաջքը առնելու առումով։ Պրն Տէվէճեան ընդգծելով այսօրուան Թուրքիոյ ժխտողական քաղաքականութիւնը՝ առիթէն օգտուելով ողջունեց ֆրանսացի երեսփոխանուհի (LREM) Սոնիա Քրիմիի քաջ կեցուածքը՝ ընդդէմ պատմական իրողութիւնը ուրացող Թուրքիոյ Արտաքին գործոց նախարար Մեւլիւթ Չաւուշօղլուի, ՕԹԱՆ-ի Խորհրդարանական վեհաժողովի նիստին։ Ան իր խօսքը աւարտեց յայտնելով՝ թէ “երբեք պէտք չէ մոռնալ, քանի որ մեր յիշողութիւնը մեր ուժն է”։
Հայաստանի դեսպանուհի տիկ. Տոլմաջեան իր խօսքին մէջ յայտնեց, թէ առաջին անգամն է, որ Անթոնի քաղաքը կ՚այցելէ եւ իբրեւ Հայաստանի Հանրապետութեան դեսպան նոյնպէս առաջին անգամ ըլլալով կը մասնակցի Ցեղասպանութեան ոգեկոչման արարողութեան, որ այս տարի նախագահական հրամանագրով իւրայատուկ բնոյթ կը կրէ։ Ան մասնաւորապէս դրուատեց Ֆրանսայի կողմէ Ցեղասպանութեան ճանաչման երկար եւ դժուարին պայքարին մէջ Փ. Տէվէճեանի կարեւոր դերակատարութիւնը, որու ելոյթը առաջին անգամ ունկնդրած է 1998-ին, Ազգային ժողովին մէջ, երբ տակաւին երիտասարդ ուսանողուհի էր…։ Դեսպանուհին անդրադառնալով 1915-ի պատմական դրուագներուն՝ յիշեց, թէ Ցեղասպանութենէն անմիջապէս ետք Ֆրանսան, Մեծն Բրիտանիան եւ Ռուսաստանը միացեալ յայտարարագրով կը մատնէին մարդկութեան եւ քաղաքակրթութեան դէմ գործադրուած ոճիրը՝ առաջին անգամ ըլլալով։ Եւ յետոյ տարիներ պէտք էր սպասել,– երբ դժբախտաբար արդէն իսկ գործադրուած էր Հրեաներուն դէմ ցեղասպանութիւնը,– որ ի վերջոյ 1948 Դեկտեմբեր 9-ին ՄԱԿ-ի Ընդհանուր ժողովը որդեգրէր Ցեղասպանութեան յանցագործութեան կանխարգիլման եւ պատժումի ուխտագիրը։ Ընդգծելով «Ցեղասպանութիւն» յղացքին հեղինակ իրաւաբան Ռաֆայէլ Լեմքինի դերը, տիկ. Տոլմաջեան դատապարտեց Թուրքիոյ՝ ճշմարտութիւնը ուրանալու կեցուածքը եւ անոր վարած մերժումի քաղաքականութիւնը, որ այսօր ալ ցամաքային շրջափակման ենթարկած է Հայաստանի երիտասարդ Հանրապետութիւնը։ “Առաւել վտանգաւորը այն է որ Ցեղասպանութենէն մէկ դար յետոյ այսօր Արցախը եւս ֆիզիքական սպառնալիքի դէմ յանդիման կը գտնուի։ Ուրեմն իրաւունք չունի՛նք ըսելու, թէ Ցեղասպանութիւնը անցեալին կը պատկանի եւ պատմաբաններուն գործն է”, իր խօսքի աւարտին շեշտեց դեսպանուհին։
Իր կարգին քաղաքապետ Ժան-Իվ Սենան ակնարկելով Ցեղասպանութեան 100-ամեակին առիթով զբօսայգիին մէջ զետեղուած «Հայաստանի Արծիւը» յուշարձանին՝ ըսաւ, թէ ան դէպի ապագայ յառած իր հայեացքով կը խորհրդանշէ Հայաստանի խրոխտ ոգին եւ գոյատեւելու կամքը, հակառակ դարերու ընթացքին կրած ահաւոր տառապանքներուն։ “Պէտք է յիշել եւ յիշեցնել Թուրքիոյ կողմէ մարդկութեան դէմ գործուած Ցեղասպանութիւնը”, նշեց ան։
Տէր Յուսիկ քհնյ Սարգսեանի աղօթքէն ետք տեղի ունեցաւ ծաղկեպսակներու զետեղման արարողութիւնը եւ ներկաները մէկ վայրկեան լռութեամբ յարգեցին մեր սուրբ նահատակներուն յիշատակը։
Այնուհետեւ բոլորը ուղղուեցան դէպի Ֆրանքեւհայկական ակումբը, ուր վերանորոգուած սրահին բացումը կատարուեցաւ եւ քօղազերծուեցաւ ցուցատախտակը։ Ակումբի նախագահ պրն Նեհմէ շնորհակալութիւն յայտնեց բոլոր անոնց, որոնք այս կամ այն ձեւով օժանդակած են նորոգութեան աշխատանքներուն։ Աւարտին ըմպելիներով ու համադամներով հիւրասիրուեցան ներկաները։
Հարկ է նշել, թէ արդիական յարմարութիւններով օժտուած այս գեղեցիկ կեդրոնին մէջ շուրջ 40 մանուկներ ու պատանիներ Չորեքշաբթի օրերը հայերէն կը սերտեն եւ հայեցի դաստիարակութիւն կը ստանան։ Սրահը շուրջ 200 հոգիի տարողութիւն ունի եւ բացի միօրեայ դպրոցէն՝ հոն տեղի կ՚ունենան նաեւ մշակութային զանազան ձեռնարկներ։
Scroll Up