Պոլսահայ Բժիշկին Մտահոգութիւնը Սփիւռքի ՄԷջ Հայապահպանութիւնն Է, Հայրենիքի Մէջ` Արցախին Օգտակար Ըլլալը

Աւստրիոյ մէջ ապրող պոլսահայ բժիշկ Արա Ուղուրլույեան արդէն 3 տարի  է, որ  կ՛այցելէ Ստեփանակերտ եւ արցախցի մասնագէտներու  հետ  կ՛իրականացնէ անօթային անվճար վիրահատութիւններ, ինչպէս նաեւ կը վերապատրաստէ երիտասարդ մասնագէտներ, որուն շնորհիւ անցեալ ամիս, երբ  պոլսահայ անօթաբանը դարձեալ Ստեփանակերտ  այցելած էր, արցախցի բժիշկներն առաջին անգամ կատարած են անօթային բարդ վիրահատութիւններ:

Արա Ուղուրլույեանի մտահոգութիւնը միայն Արցախին օգտակար ըլլալը չէ: Սփիւռքի մէջ կարեւոր համարելով հայապահպանութիւնը` անոր անմիջական ջանքերով 2017 թուականին Աւստրիոյ Զալցպըրկ քաղաքին մէջ հիմնադրուած է հայկական համայնք եւ դպրոց: Այս թեմաներուն շուրջ «Հայերն այսօր»-ը զրուցած է  Արա Ուղուրլույեանի հետ:

– Պարո՛ն Արա, Դուք արդէն 2-րդ տարի է, որ կ՛այցելէք Արցախ եւ վիրահատութիւններ կը կատարէք: Սա շատ կարեւոր առաքելութիւն է Ձեր կողմէ: Եր՞բ  նման որոշում կայացուցած էք, եւ ի՞նչ  եղած է Ձեր որոշման պատճառը:

– Մօտաւորապէս երեք տարի առաջ իմ վաղեմի ընկեր, Երեւանի բժշկական համալսարանէն Գէորգ Եաղջեանը  խնդրեց` աջակցիլ ստեփանակերտցի երիտասարդ անօթային վիրաբոյժ Դաւիթ Խաչատրեանին` վերապատրաստուելու Աւստրիոյ մէջ:  Այդպէս ես ծանօթացայ վիրաբոյժ Դաւիթ Խաչատրեանի հետ եւ տեղեկացայ Արցախի բժիշկներու խնդիրներուն: Նաեւ մօտս ծնունդ առաւ Ստեփանակերտ երթալու ու միասին վիրահատութիւններ կատարելու գաղափարը:

– Այս տարի Ձեր անմիջական հսկողութեամբ Արցախի բժիշկներն առաջին անգամ կատարած են բաւականին բարդ անօթային վիրահատութիւններ: Փաստօրէն, դուք ո՛չ միայն  վիրահատութիւններ կը կատարէք, այլեւ մասնագէտներ կը վերապատրաստէք:

– Երբ 2016 թուականի դեկտեմբերին անօթային վիրահատութիւններ կատարելու համար աւստրիացի մասնագէտներով առաջին անգամ Արցախ գացինք, մենք չէինք կրնան պատկերացնել, թէ մեզ ինչ անակնկալներ կը սպասէին: Թէեւ նախախէս որպէս զբօսաշրջիկ երեք անգամ այցելած էի Արցախ, բայց առողջապահական բնագաւառին մասին որեւէ տեղեկութիւն չունէի: Անկեղծ, ես  քիչ մը մտավախութիւն ունէի, որ իմ աւստրիացի գործընկերներուս մօտ հնարաւոր է ամօթով մնամ, եթէ Ստեփանակերտի հիւանդանոցն ու բժշկութեան որակը եւրոպական մակարդակի համեմատ շատ համեստ ըլլային: Սակայն մեծ ուրախութեամբ ու հպարտութեամբ կրնամ ըսել, որ հիւանդանոցի մաքրութիւնը, բժշկական անձնակազմի հմտութիւնը, արհեստավարժութիւնը, աշխատասիրութիւնն ինծի եւ իմ օտար գործընկերներուս զարմացուց: Եղած են օրեր, երբ մենք, առանց չափազանցնելու, ստիպուած  եղած ենք 16 ժամ վիրահատութիւններ կատարելու: Բայց բժշկական անձնակազմը, մեզ հետ աշխատող բոյժքոյրերը, անօթագրութեան սարքաւորման մասնագէտները դժգոհութեան կամ յոգնածութեան որեւէ նշոյլ ցոյց չեն տուած: Իմ աւստրիացի գործընկերներս այս երեւոյթէն շատ ազդուած էին, ու ես ալ, անշուշտ, հպարտ էի, որ կրցայ լաւ ներկայացնել իմ ժողովրդս:

Քանի որ անօթային, ներերակային վիրահատութիւնները մեծ գումարներու հետ  կապուած են, պարզ է, որ նիւթական միջոցներու սակաւութեան  պատճառով նման վիրահատութիւններ  Արցախի մէջ առ այսօր չեն կատարուած: Հետեւաբար, մեր բժիշկներն ալ հնարաւորութիւն չեն ունեցած այս բնագաւառին մէջ զարգանալու:

Ինչպէս ըսի, արցախցի մեր երիտասարդ գործընկերները, բժշկական անձնակազմն իրենց աշխատասիրութեամբ, նուիրուածութեամբ ու այլ առաքինութիւններով ինծի շատ  զարմացուցած էր: Այդ պատճառով որոշեցի` որպէս իմ առաքելութեանս նպատակ, ընտրել երիտասարդ գործընկերներու վերապատրաստելու գործը, որպէսզի անոնք ապագային կարենան ինքնուրոյն կատարել նման վիրահատութիւններն առանց իմ ներկայութեան: Ինչպէս մեր մօտ կ՛ըսեն` աւելի լաւ է մէկուն ձկնորսութիւն սորվեցնել, քան տեւական ժամանակ ձուկ նուիրել:

– Պարբերաբար կ՛այցելէք Արցախ: Ձեր կարծիքով Արցախի առողջապահութեան բնագաւառն ի՞նչ մակարդակի վրայ է, եւ յատկապէս ո՞ր ոլորտներուն պէտք է ուշադրութիւն դարձնել:

– Անկեղծ, ես Արցախի մէջ հիմնական սրտանօթային եւ ստորին վերջոյթի անօթային հիւանդութիւններու հետ կապուած խնդիրներուն  ծանօթ եմ: Եթէ հաշուի առնենք, որ Արցախի մէջ մահացութեան 40-42 տոկոսի պատճառն անօթային խցանումներն են, ապա արդիական անօթաբուժութիւնն անհնար է առանց գումարային ներդրումներու: Պետութիւնն աւելի շատ նիւթական միջոցներ պէտք է  յատկացնէ այս բնագաւառը զարգացնելու համար: Իմ կարծիքովս ամենակարեւոր հանգամանքն այն է, որ Արցախը կարիք ունի պետութեան  հովանաւորութեամբ զանգուածային լուրջ պայքար մղելու ծխախոտի օգտագործման դէմ, քանի որ սրտանօթային հիւանդութիւններու ամենահիմնական պատճառներէն մէկը ծխախոտի  օգտագործումն է:

– Պարո՛ն Արա, Արցախի մէջ գտնուելնուդ` ժամանակ կը գտնէ՞ք արցախցիներուն հետ շփուելու: Ին՞չ կարծիք ունիք արցախցիներու մասին եւ յատկապէս ո՞ր բնաւորութեան գիծը կը սիրէք:

– Վերջին երկու տարուան այցելութիւններս միայն մասնագիտական  եղած են, դժբախտաբար, իմ արցախցի գործընկերներէս բացի Արցախի ժողովուրդին հետ շփուելու ժամանակ առիթ չեմ ունեցած: Այն մարդիկ, որոնց  հետ ես ու իմ աւստրիացի ընկերները տեւական կապի մէջ եղած ենք, մեզի այնքան համակրանք  ներշնչած են, որ իմ գոծընկերներս պատրաստակամութիւն  յայտնած են կրկին Արցախ այցելելու: Իսկ մեզ հետ աշխատող բժշկական սարքաւորումներու ընկերութեան ճափոնցի ներկայացուցիչը խանդավառուած յայտնեց, որ ինքն ապագային պիտի աշխատի, որ իրենց ընկերութեան բարեգործական պիւտճէէն յատկացումներ կատարուին նաեւ Արցախի անօթաբաններուն:

Ինչ կը վերաբերի Ստեփանակերտին, ապա առանց չափազանցնելու կրնամ ըսել, որ այն մաքրութեամբ, կարգ ու կանոնով որեւէ  եւրոպական քաղաքի չի զիջեր, որ եւս իմ աւստրիացի ընկերներուս զարմանք պատճառեց:

– Կը յիշէ՞ք Արցախ կատարած ձեր առաջին այցելութիւնը: Ին՞չ տպաւորութիւններ  ունեցած էք: Ամէն անգամ Արցախ այցելելուն` յատկապէս որ վայրը կը սիրէք այցելել:

– Առաջին անգամ Արցախ այցելած եմ 2001 թուականին: Այդ ընթացքին այցելեցի պատմութեան թանգարան, որ  չափազանց տպաւորեց զիս: Յաջորդող տարիներուն  քանի մը անգամ եւս այցելեցի Արցախ, առիթ ունեցայ ըլլալու Գանձասարի, Վանք գիւղին, Ամարասի եւ այլ վայրերու մէջ: Ամէն անգամ հետս նոր ընկերներ բերելով` անոնց հետ կրկին կը խանդավառուիմ:

– Պարո՛ն Արա, Դուք նաեւ հայկական համայնքի աշխոյժ անդամներէն էք: Ձեր նախաձեռնութեամբ Զալցպըրկ քաղաքին մէջ հայկական դպրոց  բացուած է: Ինչը առիթ դարձաւ դպրոցի բացման համար:

– Ես ու կինս 1998 թուականին Վիեննայէն տեղափոխուեցանք Զալցպըրկ: Այդ ժամանակ քաղաքին մէջ Մերձաւոր Արեւելքէն գաղթած միայն քանի մը հայեր կ՛ապրէին: 90-ականներէն սկսած, երբ Հայաստանէն զանգուածային արտագաղթ սկսաւ, հետզհետէ Զալցպըրկի մէջ եւս սկսան հայաստանցի ընտանիքներ յայտնուիլ: Երբ ես սկսայ անոնց հետ շփուիլ, ցաւով նկատեցի, որ նոյնիսկ Հայաստանի մէջ ծնած փոքր երեխաները հայերէն գրել ու կարդալ չեն գիտեր, իսկ դպրոցականներն ալ կը խօսէին գերմաներէնով աղաւաղուած հայերէնով: Պատկերացուցէք, Ցեղասպանութեան ժամանակ Սուրիոյ անապատներուն մէջ մեր մայրերն ու մեծ մայրերը սոված, ծարաւ, մահն արհամարհելով, աւազի վրայ մեսրոպեան տառերը գծելով` իրենց տկար ու հիւանդ երախաներուն մայրենին կը սորվեցնէին, բայց  այսօր Աւստրիոյ խաղաղ երկինքի տակ մեր երեխաներն ի վիճակի չէին երկու բառ հայերէն գրելու կամ կարդալու: Այս երեւոյթն ինծի շատ ցաւ կը պատճառէր, բայց միայնակ բան ընել չէի կրնար:

Ինչպէս կ՛ըսեն` ամէն ինչ իր ժամանակն ունի: Տարիներ անց ինծի միացան համախոհ հայրենասէր, երիտասարդ ուժեր եւ միասին հիմնեցինք Զալցպըրկի ու շրջակայքի հայ համայնքը, որ 2017 թուականի մայիսին օրինապէս վաւերացուեցաւ Զալպըրկի նահանգի պետական կառոյցներուն կողմէն: Մեր հիմնական նպատակը հայապահպանութիւնն է, որ առանց դպրոցի հնարաւոր չէ: Մենք բարեբախտութիւն ունինք, որ մեր համայնքին մէջ կան անձնուէր ուսուցչուհիներ, որոնց անշահախնդիր աշխատանքի շնորհիւ համայնքի կազմաւորման առաջին իսկ օրէն սկսաւ կազմաւորուիլ նաեւ դպրոցն իր երկու դասարաններով: Այժմ վեց տարեկանէն մինչեւ քսան տարեկան 26 աշակերտ ամէն կիրակի կը յաճախեն կիրակնօրեայ հայկական վարժարան:

Արդէն բոլորեցինք մեր ուսումնական առաջին տարին: Ուրախութիւնս անսահման է, երբ կը տեսնեմ, որ մեր փոքրիկ երեխաները հայերէն կը գրեն ու կը կարդան: Մենք հարուստ համայնք չենք, պետութենէն որեւէ աջակցութիւն չենք ստանար, մեր կարիքները կը հոգանք միայն մեր անդամներու անդամավճարով: Միակ աջակցութիւնը եղած է Հայաստանի սփիւռքի նախարարութեան հայերէն գիրքերու նուիրատուութիւնը, որուն առիթով կ՛ուզեմ մեր անկեղծ շնորհակալութիւնը յայտնել նախարարութեան ու հայրենի պետութեան:

– Եւ վերջին հարցը. պարո՛ն Արա,. կը պատմէ՞ք Ձեր արմատներուն մասին: Ուրկէ՞ են Ձեր նախնիները եւ ե՞րբ  հաստատուած էք Աւստրիոյ մէջ:

– Ես ծնած եմ Թուրքիոյ հայաշունչ Պոլիս քաղաքին մէջ: Ծնողներս պոլսեցի էին, բայց անոնք եղած են գաղթականի զաւակներ: Մօրս մայրը վանեցի է, հայրը` օրդոցի, վերջինս Տրապիզոնին կից հայաբնակ քաղաք էր: Հայրական մեծ հայրս կեսարացի էր, մեծ մայրս` տարտանելցի:  Բոլորը 20-րդ դարասկիզբի արհաւիրքները վերապրելով` հաստատուած էին Պոլիս:

Ես շատ հպարտ եմ իմ նախնիներով ու երախտապարտ անոնց յիշատակին առջեւ: Հայրենիքի հանդէպ սէրը ժառանգած եմ իմ ծնողներէս, քանի որ հայրս` Կարպիս Ուղուրլույեանը,  Թուրքիոյ մէջ առաջին ձեռներէցն եղած է, որ Թուրքիայէն դէպի Հայաստան առաջին զբօսաշրջիկներու խումբերու այցելութիւնները կազմակերպած է եւ 1971 թուականէն սկսած, տարին 2-3 անգամ, Հայաստան  այցելած է:

Երբ 19 տարեկան էի, հայրս ինծի Վիեննա ուղարկեց` ուսում ստանալու: Վիեննայի բժշկական համալսարանն աւարտելէ ետք` ներքին հիւանդութիւններու մասնագիտութեան մէջ հմտացայ, իսկ աւելի ուշ, մասնագիտացայ անօթային տոպպլեր ձայնագրութեան եւ ներանօթային վիրահատութիւններու ուղղութեամբ: Երկար տարիներ Վիեննայի կեդրոնական համալսարանի հիւանդանոցին մէջ պաշտօնավարելէ ետք` 1998 թուականին տեղափոխուեցայ Զալցպըրկ:

Աւարտին կ’ուզեմ աւելցնել, որ երկու ամիս յետոյ` օգոստոսին, կրկին Հայաստան պիտի գամ եւ, անշուշտ, Արցախ ալ պիտի այցելեմ, այս անգամ` ընտանիքով: Թէպէտ այդպիսի ծրագիր չունէի, բայց Հայաստանի մէջ ծաւալուած վերջին իրադարձութիւններէն ու ժողովրդավար կարգերու հաստատումէն շատ ազդուած` երկու աղջիկներս ու կինս, ինքնաբերաբար, ցանկութիւն յայտնեցին Հայաստան գալու, որուն ես ուրախութեամբ ընդառաջեցի:

Զրուցեց Լուսինէ Աբրահամեան

Scroll Up