Բուն Բարեկենդան, Մեծ Պահք Եւ «Միրմիրաս»-ի Աւանդութիւնը

«Բարեկենդան» բառացի իմաստով կը նշանակէ բարի կենդանութիւն, ուրախութիւն, խրախճանք, ճոխ եւ առատ ուտելիքներով վայելքի օր: Գլխաւոր շաբաթապասերուն նախորդող կիրակի օրը  կը  կոչուի «Բարեկենդան» եւ այդ առթիւ կը թոյլատրուի աւելի ճոխ ուտել:Հայաստանեայց եկեղեցին կը նշէ  շարք մը բարեկենդաններ,բայց բարեկենդաններու մէջ յատկանշական է, Մեծ Պասի (Մեծ Պահք) նախընթաց կիրակի օրը, որ  կը կոչուի  «Բուն Բարեկենդան» քանի որ կը նախորդէ ամենակարեւոր պահքին: Բուն բարեկենդանի օրը կը վայելեն  առատ ուտելիք, ճոխ սեղան կը պատրաստուի, դիմակաւոր խաղեր, զբօսանքներ, խրախճանքներ եւ այլ  բաներ կը կատարուի: Բուն բարեկենդանի  կենդանական ու ճոխ ուտելիք գործածելու վերջին օրն է, մարդու  երջանկութեան յիշատակն է: Ան նախ դրախտային կեանքի օրինակն է ,ուր  մարդուն արտօնուած էր ճաշակել բոլոր պտուղները: Բարեկենդանն առաքինութիւններու արտայայտութիւնն է ,այդ օրը մարդիկ սուգէն կ’անցնին ուրախութիւն, չարչարանքէն խաղախութիւն: Այս ընկալումով է, որ իւրաքանչիւր Քրիստոնեայ անհատի համար ապաշխարհութեամբ, խոնարհումով, պահքով եւ ողորմութեան յոյսով կը սկսի «Մեծ Պահք»-ի ճանապարհը եւ ան կը տեւէ 48-50 օր, Բարեկենդանէն  մինջեւ Սուրբ Յարութեան տօն-Սբ Զատիկ:

Եւրոպական լեզւով «Բարեկենդանը» կը կոչուի «Քարնավալ»: Եւրոպայի եւ կամ այլ երկիրներու Բարեկենդանը  կը կատարուի  բացառիկ շուքով եւ հանդիսութեամբ, տեղի  կ’ունենան  հետաքրքրական տողանցքներ ու ցուցադրութիւններ եւ ժողովրդական խրախճանք:

Պահքի շրջանին, մարդիկ հեռու կը մնան  կենդանական ծագումով կերակուրներէն (ի բացարեալ Մեղրէ) ալքօհոլային ըմպելիներէն, կ’ենթարկուին ինքնամաքրման եւ կը հրաժարին վատ  սովորութիւններէն:

2018 թուակիր տարուան համար  “Մեծ Պահք”ի  շրջանը կը սկսի, ըստ Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածինի օրացոյցի  12 Փետրուար,  2018 թուականի երկուշաբթի օր, եւ կը  վերջանայ  31 Մարտ 2018,  Շաբաթ օր մայրամուտին: Պահք պահելը պարտադրանք  չէ:

Պահքի քառասուն օրը կը խորհրդանշէ ,Յիսուս Քրիստոսի  անապատի մէջ քառասունօրեայ աղօթքի, ծոմապահութեան եւ ապաշխարհութեան շրջանը: Յիսուս Քրիստոս իր մկրտութենէն յետոյ հոգիով  անապատ առաջնորդուեցաւ եւ քառասուն օր սատանայի կողմէ փորձուեցաւ, այդ օրերուն Յիսուս չկերաւ ու չխմեց:Այս քառասուն օրուան կը յաջորդէ մէկ շաբթուան շրջան մը եւս որ,կը կոչուի “Աւագ Շաբաթ”,այդ պատճառաւ քառասուն օրուայ կոչուող պահքը 48 օր կը տեւէ:

Մեծ Պահքի  Հայ Ժողովրդական Աւանդութիւն ”Միրմիրաս”

Հայ կեանքի մէջ տօնական օրերու աւանդութիւններէն մին ալ,բարեկենդանը յաջորդող 48 օրուայ Մեծ Պահքի ընթացքին “ՄԻՐՄԻՐԱՍ” ի աւանդութիւնն  է, որ  անցեալին յատկապէս Անատոլուի գիւղերուն մէջ շատ սիրուած աւանդութիւն մըն էր եւ լայնօրէն կը գործածուէր:

ՄԻՐՄԻՐԱՍ ‘ը տունի առաստաղէն կախուած կարմիր մեծ սոխին մխրճուած աքլորի կամ հաւի եօթը փետուրներ եւ սոխէն դէպի վար կախուած կարմիր պղպեղի անունն է :

Միրմիրաս բառը,խոժոռադէմ,անընդհատ դժկամ,շատախօս եւ մռմռացող մարդ կը նշանակէ:Կը կարծուի, թէ’ յատկապէս միջավայրին յարմարելու համար դժկամութեամբ պահք պահելու պատճառով երես կախող,լռիկ մնջիկ եւ դժգոհ անձերու համար ըսուած ասութիւն մըն է:
Միրմիրասի եօթ փետուրները կը խորհրդանշէ «Մեծ Պահքի» եօթ շաբաթներու ընթացքը,իսկ կարմիր պղպեղը կը խորհրդանշէ, չապաշխարհող եւ պահք չի պահողներու դէմ յանդիման մնալիք հոգեւոր կրակը: Միրմիրասի գոց կարմիր սոխը կը խորհրդանշէ եօթը մեղքերը: Ամբարտաւանութիւն, Նախանձութիւն,Բարկութիւն, Ծուլութիւն,Նիւթապաշտութիւն
(Մաթէրիէլիզմ),Շատակերութիւն, Հեշտասիրութիւն եւ վիրաւոր սիրտեր:

Մարդիկ ապաշխարհելով եւ պահեցողութիւնով հոգեպէս կը վերանորոգուին եւ Յիսուս Քրիստոսի միջոցով սպիտակ կը դառնան, սոխի կորիզի մէջի ճերմակ գոյնի նման:
Ամէն անգամ որ մեծ պահքի ընթացքին շաբաթ մը մեր ետին կը ձգենք, սոխի վրայի փետուրներէն մէկը կը քաշուի ու կը հանուի:

Սբ. Յարութեան տօնի նախօրէին, ճրագալոյցի արարողութենէն վերջ, տուն վերդառնալուն անմիջապէս կարմիր սոխը կը ջարդուի եւ Զատիկի աւանդական ձուկով միասին կ’ուտուի:

Տօքթ.Սարգիս Ատամ

 

Scroll Up