Հայերը Իրաւունք Ունին Ապրելու Եւ Արարելու Իրենց Պատմական Հողին Վրայ. Գէորգ Զատիկեան

Հազարաւոր քիլոմեթրեր եւ տասնեակ երկիրներ բաժնող Պրազիլի ու Արցախի միջեւ համագործակցութեան, Արցախի ու Հայոց ցեղասպանութեան ճանաչման, Սան Փաուլօ ապրող 25-30,000 հայերու հիմնախնդիրներու եւ Պրազիլի ՀՅԴ Հայ Դատի գրասենեակի աշխատանքներուն մասին «Ապառաժ»-ը զրուցած է Պրազիլի Սան Փաուլօ քաղաքի ՀՅԴ Հայ Դատի գրասենեակի նախագահ, իրաւաբան Գէորգ Զատիկեանին հետ:

Պրազիլի ՀՅԴ Հայ դատի գրասենեակը

ՀՅԴ Հայ Դատը Պրազիլի` Սան Փաուլոյի մէջ գործունէութիւն կը ծաւալէ սկսած 1985 թուականէն: Պրազիլի կողմէ Հայոց Ցեղասպանութիւնը ճանչնալու եւ հայանպաստ քաղաքականութիւն յառաջացնելու Հայ Դատի հիմնական նպատակներէն բացի` գրասենեակը այս տարիներու ընթացքին գործունէութիւն ծաւալած է նաեւ այլ ուղղութիւններով` հայապահպանութեան, երիտասարդական խումբերու կազմաւորման, Համազգային մշակութային միութեան եւ Հայ օգնութեան միութեան մասնաճիւղերու հիմնադրման:

Համագործակցութիւնն ու խոչընդոտները

Պրազիլի քաղաքական գործիչներէն շատեր մեզ շատ լաւ կ՛ընդունին` քաղաքապետարանէն ծերակոյտ եւ նախագահ: Սան Փաուլոյի հայ գաղութը յայտնի է  որպէս աշխատասէր եւ պատուով  ժողովուրդ, որովհետեւ մենք միշտ օգնած եւ գործունէութիւն ծաւալած ենք ոչ միայն ի նպաստ մեզի, այլ նաեւ` Սան Փաուլոյի:

Հայերը Պրազիլի մէջ ունին միայն մէկ խնդիր` ֆինանսի սակաւութիւն: Ի տարբերութիւն հայերու` Ատրպէյճանը եւ Թուրքիան ահռելի գումարներ կը ծախսեն եւ կը դժուարացնեն մեր աշխատանքները: Թրքական լոպին թափ ստացաւ յատկապէս վերջին տարիներուն, երբ մեր գրասենեակը աւելի մեծ թափով սկսաւ աշխատանք տանիլ Արցախի անկախութեան ճանաչման ուղղութեամբ:

Հայ համայնքի հիմնախնդիրները

Կառոյցներու առումով հայերը խնդիր չունին Պրազիլի մէջ: Այսօր Սան Փաուլոյի մէջ կը գործեն Սուրբ Գէորգ առաքելական, Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչ կաթողիկէ եւ աւետարանական եկեղեցիներ, «Արարատ» անունով կոչուած է հրապարակը, մեթրոյի կայարանը եւ կամուրջը: «Արմենիա» հրապարակին վրայ կանգնեցուած է Մեծ եղեռնի զոհերու յիշատակին նուիրուած յուշակոթողը: 1964 թուականէն Սան Փաուլոյի համալսարանին մէջ կը գործէ հայագիտական ամպիոն, իսկ քաղաքի ռատիոկայանը կը հեռարձակէ նաեւ հայերէն հաղորդումներ, հայկական երգ ու երաժշտութիւն:  Շուտով Պրազիլի մէջ կը բացուի նաեւ Հայաստանի դեսպանատուն:

Մեր հիմնախնդիրը հայապահպանութիւնն է: Շատ աւելի հեշտ է հայ մնալ երկրի մը մէջ, ուր քու դէմդ հակադրութիւն կայ, բայց երբ որ երկիրը քեզ շատ լաւ  կ՛ընդունի եւ քու առջեւդ կը բանայ բոլոր դռները, ժամանակի ընթացքին կը ձուլուիս: Կը մոռցուի նաեւ հայոց լեզուն: Եթէ սկիզբը փորթուգալերէն քանի մը բառ կ՛օգտագործես, ապա որոշ ժամանակ անց հայերէն ընդհանրապէս չես գործածեր:

Պրազիլը չէ ճանչցած Հայոց Ցեղասպանութիւնը

Թէեւ համացանցով տարածուած է այն տեղեկութիւնը, որ Պրազիլը ճանչցած է Հայոց Ցեղասպանութիւնը, սակայն պէտք է հասկնանք, որ օրէնքը ընդունուած է միայն ծերակոյտին մէջ եւ չէ հաստատուած Ազգային ժողովին եւ նախագահին կողմէ:

Այն իրականութիւնը, որ Պրազիլը չէ ընդունած Հայոց Ցեղասպանութիւնը դատապարտող օրէնքը, կը փաստէ Պրազիլի արտաքին գործոց նախարար, Հայոց Ցեղասպանութիւնը դատապարտող օրէնքը առաջադրած Ալուիզու Նոնեսի այցը Հայաստան, մասնաւորապէս` Ծիծեռնակաբերդ, ուր Ա. Նոնեսը նշած է, որ  ցաւալի «դէպք» է տեղի ունեցածը: Ան չէ ըսած, որ «ցեղասպանութիւն» տեղի ունեցած է: Եթէ այդ օրէնքը ընդունուէր, ապա արտաքին գործոց նախարարը կը նշէր «ցեղասպանութիւն» բառը:

Մենք եւ Պրազիլի մէջ Հայաստանի դեսպան Աշոտ Գալոյեանը կը շարունակենք աշխատանքներ ծաւալել այդ ուղղութեամբ:

Արցախի Հանրապետութեան ճանաչում

Մենք կը գիտակցինք Արցախի անկախութեան ճանաչման անհրաժեշտութեան եւ կարեւորութեան: Շարունակական աշխատանք կը ծաւալենք Պրազիլի պաշտօնեաներուն հետ եւ զանոնք պարբերաբար կը բերենք Արցախ ու կը ծանօթացնենք Արցախի  հիմնախնդիրին, պատմութեան, մշակոյթին եւ առանձնայատկութիւններուն:

Պրազիլի եւ Արցախի միջեւ կարելի է համագործակցութեան եզրեր հաստատել` կրթական, առողջապահական եւ մշակութային ոլորտներուն մէջ: Ինչպէս Արցախը, այնպէս ալ Պրազիլը յայտնի են գինի արտադրութեամբ եւ, կը կարծեմ, որ պէտք է մտածել այդ ուղղութեամբ:

Այո՛, դժուարութիւններ կան, բայց աշխարհի միւս կողմը մենք կ՛արժեւորենք մարդու իրաւունքները եւ կը հասկնանք, որ ինչպէս բոլոր ժողովուրդները, այնպէս ալ հայերը իրաւունք ունին ապրելու եւ արարելու իրենց պատմական հողին վրայ:

Գէորգ Զատիկեանի հետ զրուցած է Լուսինէ Թեւոսեան

Scroll Up