Պահպանել Սեփական Լեզուն, Հաւատքը Եւ Մշակոյթը. Հեռաւոր Մալայզիայի Հայերը Ջանք Չեն Խնայեր Այդ Ուղղութեամբ

Հեռաւոր Մալայզիայի մէջ թէեւ հայ համայնքը փոքրաթիւ է, սակայն մեծ է հայերու թողած հետքը:

Դեռ 200 տարի առաջ, երբ Մալայզիան զարգացման նոր փուլ կը մտնէր, իշխանութիւնները կը փորձէին հրաւիրել տարբեր կողմերու առեւտրականներու, գործարարներու ուշադրութիւնը` նպաստելով ներդրումներու զարգացման: Այդ փնտռտուքներու ճանապարհին Մալայզիան հետաքրքրեց նաեւ հայերը: Ժամանակին հայերը Մալայզիա եկած են հիմնականօրէն Հնդկաստանէն եւ Հին Ջուղայէն, արմատաւորուած այնտեղ եւ շատ կարճ ժամանակի մէջ վճռորոշ դեր ունեցած են տեղի տնտեսական, մշակութային եւ ճարտարապետական պատմութեան մէջ:

Մալայզիայի հայ համայնքի ղեկավար Էմիլ Պետրոսեան նշած է, որ հայերու թողած հետքը շատ նշանակալի է:

«Մինչեւ հիմա կան կանգուն շէնքեր, որոնք ժամանակին կառուցուած են հայերու կողմէ: Ատոնց շարքին կայ մեծ թանգարան-հիւրանոց մը (Eastern and Oriental hotel), ուր պահպանուած են նաեւ հիմնադիր հայերու անունները: Հիւրանոցի մասնաշէնքները, սենեակները հիմնադիրներու անուններով կոչուած են: Այսօր Քուալա Լումփուրի մէջ կան հայկական փողոցներ. մէկը կը կոչուի Արմէնիա (Armenian Street), միւսը` Արատուն (Aratoon Road): Ի դէպ, ատոնք ամենայայտնի փողոցներէն են եւ միշտ զբօսաշրջիկներու հետաքրքրութիւններու կեդրոնին են»,-ըսած է Էմիլ Պետրոսեան:

Տարիներու ընթացքին տեղի հայերը տեղափոխուած են այլ երկիրներ: Սկիզբը Սինկափուր, այնուհետեւ առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ` Աւստրալիա, Նոր Զելանտիա: 1930-ական թուականներէն ետք Մալայզիայի մէջ բնակող հայերու մասին տեղեկութիւն չկայ:

Տարիներ անց Մալայզիայի մէջ հայերը սկսած են հաստատուիլ 2000-ական թուականներէն: Արդի հայկական համայնքի ձեւաւորումը կը սկսի այդ շրջանէն: Այժմ Մալայզիայի մէջ բնակող փոքրաթիւ հայերը կեդրոնացած են հիմնականօրէն Քուալա Լումփուրի մէջ: Էմիլ Պետրոսեանի խօսքով, ներկայիս մօտ 45 հայ  կ՛ապրի հոն:

«Տեղի հայերը տարբեր երկիրներէ են: Հայաստանէն տեղափոխուած ընտանքիները քանի մը հատ են: Քիչ չեն խառն ամուսնութիւնները: Անոնց գործունէութեան ոլորտները տարբեր են` գործարարութիւն, հեռահաղորդակցութիւն, ծառայութիւններ, կրթութիւն, ֆինանսներ: Անոնցմէ շատերը առաջատար մասնագէտներ են»,-ըսած է Էմիլ Պետրոսեան:

Մալայզիայի մէջ հայկական դպրոց չկայ, հետեւաբար հայոց լեզուի պահպանութեան գլխաւոր պատասխանատուութիւնը ընտանիքիներու ուսերուն է: Մալայզիայի մէջ չկայ նաեւ հայկական եկեղեցի, սակայն ատիկա երբեք չի խանգարեր այնտեղ հայերէնով աղօթք հնչեցնելուն:

Այս տարի հայ համայնքի համար պատմական իրադարձութիւն տեղի ունեցաւ: Քուալա Լումփուրի Սուրբ Միքայէլ Հրէշատակապետ եկեղեցւոյ մէջ (Ռուս Ուղղափառ) Փետրուար 4-ին առաջին անգամ մատուցուեցաւ Սուրբ պատարագ` ձեռամբ Տէր Զաւէն Վարդապետ Եազիճեանի:

«Սա իսկապէս պատմական պահ էր: Տասնեակ տարիներ այստեղ հայերէնով աղօթք չէր հնչած: Համայնքի կազմակերպչական ջանքերով տեղի ունեցաւ ատիկա: Պատարագին ներկայ եղած են համայնքի բոլոր անդամները, հիւրեր, հայ ազգի բարեկամներ: Սուրբ Պատարագի աւարտին տեղի ունեցած է Սուրբ Մկրտութիւն: Երեք մանուկ կնքուած է»,-կը պատմէ Էմիլ Պետրոսեան:

Անդրադառնալով մալայզիացիներու Հայաստանի մասին տեղեկացուածութեան` Էմիլ Պետրոսեան նշած է, որ հայերու մասին գիտեն, բայց Հայաստան պետութեան մասին` ոչ: Շատերը տեղեակ չեն Հայաստանի, անոր աշխարհագրական դիրքի, զբօսաշրջային հնարաւորութիւններու մասին: Այդ ուղղութեամբ շատ աշխատանք կայ կատարելու: Էմիլ Պետրոսեան նկատել տուած է, որ վերջերս Հայաստանի ճանաչման կը նպաստէ Հենրիխ Մխիթարեանը:

Ինչ կը վերաբերէ Հայաստանէն Մալայզիա զբօսաշրջային հոսքին, ապա անիկա նոյնպէս քիչ է: Էմիլ Պետրոսեան ատիկա կը կապէ ուղեւորութեան թանկ ըլլալուն հետ:

Աննա Գզիրեան

Scroll Up