Հայոց Ցեղասպանութիւնը 20-րդ Դարու Ամենամեծ Ողբերգութիւններէն է. Թերի Ճորճ

65292

Հայոց ցեղասպանութիւնը 20-րդ դարու առաջին ցեղասպանութիւնն էր: Անիկա առանցքային պահ էր յետագային նման ողբերգութիւններու կրկնութեան համար:

Ամերիկեան հեղինակաւոր Charlie Rose տեսազրոյցի ժամանակ այս մասին խօսած է Հայոց ցեղասպանութեան մասին պատմող հոլիվուտեան «Խոստումը» ֆիլմի բեմադրիչ Թերի Ճորճ, որ իր կուրծքին կրած է Ցեղասպանութեան 100-րդ տարելիցի խորհրդանիշ անմոռուկը:

Անդրադառնալով հարցումին, թէ ե՞րբ ու ինչո՞ւ տեղի ունեցած է ցեղասպանութիւնը` ան պատմած է, որ Առաջին Համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Օսմանեան կայսրութեան ղեկավարութիւնը որոշում ընդունած է ոչնչացնել հայ բնակչութիւնը: «Օգտագործելով պատերազմը թուրքերու եւ ռուսերու միջեւ որպէս պատրուակ` անոնք յայտարարեցին, որ հայերը պէտք է հեռացուին պատերազմական գօտիէն: Ողջ կայսրութեան տարածքէն հայերը տարուեցան մահուան երթերու` սպաննուելով գետերու, դաշտերու, ժայռերու վրայ, խորտակուեցան ծովերու մէջ: Սա 20-րդ դարու առաջին ցեղասպանութիւնն էր, առանցքային պահ ցեղասպանութիւններու իրականացման համար: «Ցեղասպանութիւն» եզրոյթը յառաջացած է  նոյն այս իրադարձութիւնը բնութագրելու համար»,- պատմած է բեմադրիչը:

Խօսելով այն մասին, թէ ինչո՛ւ Միացեալ Նահանգներ կը հրաժարի ճանչնալէ Հայոց ցեղասպանութիւնը` Թերի Ճորճ նշած է, որ Թուրքիան ռազմավարական մեծ ազդեցութիւն ունի ԱՄՆ-ի վրայ: Ան յիշեցուցած է, թէ ինչպէս նախապէս տապալուած է Հայոց ցեղասպանութեան մասին հոլիվուտեան ֆիլմերու նկարահանումները: «Երբ փորձ եղաւ նկարահանել «Մուսայ լերան 40 օրը» ֆիլմը, Թուրքիոյ կառավարութիւնը ճնշումներ գործադրեց արտաքին գործոց նախարարութեան եւ նկարահանման արուեստանոցներուն վրայ` տապալելով ֆիլմի նկարահանման փորձերը: Սա 20-րդ դարու ամենամեծ ու անյայտ ողբերգութիւններէն է»,- ըսած է Թերի Ճորճ:

Ան յիշեցուցած է, թէ ինչպէս ԱՄՆ նախագահ Պարաք Օպամա նախքան ընտրուիլը խոստացած էր ճանչնալ Հայոց ցեղասպանութիւնը, սակայն ընտրուելէն ետք չպահեց խոստումը: «Այս հարցով անոր վերջին մեկնաբանութիւնը այն էր, թէ «իմ տեսակէտս այս հարցով չէ փոխուած», սակայն չըսաւ «ցեղասպանութիւն» եզրոյթը: Դեսպան Սամանթա Փաուըրը եւս անկարող եղաւ այդ բառը արտաբերել, թէպեւ գրած է գիրք մը «Խնդիր մը դժոխքէն» («A problem from Hellէ), ուր շեշտադրած էր Հայոց ցեղասպանութիւնը` իբրեւ այս իրադարձութիւններու նկատմամբ ԱՄՆ կառավարութեան վերաբերմունքի սկզբնաքար»,- պատմած է բեմադրիչը` ընդգծելով, որ այժմ Հայոց ցեղասպանութեան հարցով Թուրքիոյ ղեկավարութեան եւ ԱՄՆ նոր նախագահ Տանըլտ Թրամփի վերաբերմունքի մէջ որեւէ փոփոխութիւն չի տեսներ:

Տեսազրոյցի մասնակից Անժելա Սարաֆեան ներկայացուցած է ֆիլմին մէջ մարմնաւորած իր կերպարը` Մարալը, որ հայկական աւանդական գիւղի բնակիչ է: «Ես հայ ըլլալով՝ երջանիկ եմ կերտելու հայ աւանդական կնոջ կերպարը: Մայրս ու տատս ատոր հրաշալի օրինակներն էին: Այս ֆիլմը ու պատմութիւնը շատ անձնական էին ինծի համար, քանի որ ես լսած էի պատմութիւններ իմ նախնիներէս, թէ ինչպէս  անոնք վերապրած են կատարուածը»,- ըսած է դերասանուհին: