«Հայաստանը Ինծի Համար Երկիր Մըն Է, Որուն Հետ Հոգիի Իւրայատուկ, Անբացատրելի Կապ Ունիմ» Գերմանահայ Ճարտարապետ Ալպերթ Սեւինց

img_9101

ՀՀ սփիւռքի նախարարութեան մէջ Գերմանիոյ Տիւսելտորֆ քաղաքէն հիւրընկալուած, մասնագիտութեամբ ճարտարապետ Ալպերթ Սեւինցի հետ զրուցած է «Հայերն այսօր»-ի թղթակիցը:

Բարո՛վ  եկած էք Հայաստան, յարգելի՛ հայրենակից. ինծի հետաքրքրեց Ձեր ազգանուան ծագումը. զանգեզուրցի՞ էք:

-Շնորհակալ եմ բարեմաղթանքի համար. ազգանուանս ծագումը ոչ մէկ կապ ունի այդ գեղեցիկ լեռնաշխարհին հետ, ատիկա 18 տարի առաջ տրուած է թրքական կառավարութեան կողմէ: Ես ծնած եմ Սթամպուլ, հօրս արմատները Մարտինէն են, մայրիկինս` Կայզերիէն:

Պարո՛ն Սեւինց, ե՞րբ եւ ինչու՞ յայտնուեցաք Գերմանիա:

-18 տարեկանիս, 1978 թուականին դուրս   եկած եմ Սթամպուլէն, որովհետեւ իրավիճակը Թուրքիոյ մէջ շատ ծանր էր, բացի ատկէ` այդ տարիքին կ´ուզես ճանչնալ աշխարհ: Ես ընտրեցի Ռուրի` հին արդիւնաբերական տարածքի Հերմէ քաղաքը:

-18-ամեայ պատանի էիք, լի` երազանքներով, ապագայի ծրագիրներով…ի՞նչ տուաւ Ձեզի Գերմանիա տեղափոխուիլը, կրցա՞ք բարձրագոյն կրթութիւն ստանալ, ձեռք բերել մասնագիտութիւն եւ մասնագիտական հմտութիւններ:

-Դեռեւս Սթամպուլի մէջ հօրմէս սորված եմ մեր ընտանեկան արհեստ-արուեստը` ոսկերչութիւնը, իսկ Գերմանիոյ մէջ ուսանած եմ ճարտարապետութիւն, հմտութիւններ ձեռք բերելու եւ աշխատելու իմ մասնագիտութեամբ:

Պարո՛ն Սեւինց,ըլլալով ազգութեամբ հայ ճարտարապետ` ուսումնասիրա՞ծ էք հայկական ճարտարապետութեան պատմութիւնը եւ արդեօք Ձեր նախագիծերուն մէջ կ´օգտագործէք մեր ճարտարապետութեան բնորոշ տարրեր:

-Ես ծանօթ եմ հայկական ճարտարապետութեան, սակայն ոչ շատ մանրամասնութեամբ ու մասնագիտացուած ձեւով: Սովորաբար իմ նախագծերուս մէջ կ´օգտագործեմ հայկական քարերը` տուֆը, որձաքարը, պազալտը…

Ձեր բնակութեան երկրին, քաղաքին մէջ քաջատեղեա՞կ են հայկական ճարտարապետութեան:

-Կը Ճանչնան, բայց ոչ` շատերը: Անոնք հիմնականին մէջ կը սիրեն  հին հայկական եկեղեցաշէն ճարտարապետութիւնը:

Յաճախակի՞  կ´այցելէք Հայաստան եւ, եթէ գաղտնիք չէ, ըսէք, խնդրեմ` ո՞րն է Ձեր այցի գերնպատակը:

-Տարուան  մէջ ես 4-5 անգամ կ´այցելեմ Հայաստան. 3 ամիս առաջ ալ այստեղ էի, իսկ Սփիւռքի նախարարութիւն  առաջին անգամ այցելեցի, ուր հրաւիրուած էի: Առաջին անգամուան համար նախնական ծանօթութիւն ունեցայ նախարարին հետ եւ նախարարութեան ծրագիրներուն: Յետագային երեւի կ’ունենանք նաեւ համագործակցութիւն: Ես Հայաստան կու գամ կառուցապատման աշխատանքներով :

Պարո՛ն Սեւինց, այսօրուան հայկական ճարտարապետութեան արտաքին կառուցուածքը արդեօք կը սիրէ՞ք. նորաոճ շէնքե՞րը կը  հաւնիք, թէ հիները՞…

-Իրականութեան մէջ ես ատոնց միջեւ շատ տարբերութիւն չեմ տեսներ, որովհետեւ այսօրուան կառուցուած շինութիւնները հին շինութիւններէն ունեցած ազդեցութիւններով կը կառուցուին, ուստի ես ատոնց միջեւ շատ մեծ անջրպետ չեմ տեսներ:

Իսկ, ընդհանրապէս, ի՞նչ մտադրութիւն ունի պարոն Սեւինցը` մշտապէս ապրիլ Գերմանիոյ թէ՞  օր մը վերադառնալ ու մշտապէս հաստատուիլ Հայաստանի մէջ:

-Ես Հայաստանի հիւսիսը, Գիւմրիի մէջ ինչ-որ գործեր կ´ընեմ` կառուցապատման հետ կապուած, եւ այդ գործերուն թիւը կը շատնայ. ատոնք օգնութեան, օժանդակութեան սկզբունքներով կ´ըլլան:

Պարո՛ն Սեւինց, Դուք հայերէն չէք խօսիր, իսկ Ձեր ընտանիքը `Ձեր տիկինը, երեխաները հայախօ՞ս են …

-Անոնք բոլորը կը խօսին հայերէն, կինս հայուհի է եւ արեւելահայերէնով կը խօսի:

ՀՀ սփիւռքի նախարարութեան «Դուն ի՞նչ կ´ընես Արցախի համար» շարժումը ծանօ՞թ է Ձեզի:

-Նախարարէն տեղեկացայ այդ մասին, շատ բան չեմ գիտեր ծրագիրին մասին, սակայն լաւ տպաւորութիւն ունիմ եւ կ´ողջունեմ:

Հնարաւո՞ր է, որ Ձեր կառուցապատման աշխատանքներով օժանդակէք նաեւ Արցախին:

-Միանգամայն հնարաւո՛ր է, հաւանակա՛ն է:

Վերադառնանաք Ձեր մանկութեան ու պատանութեան տարիներուն, որոնք անցած են Սթամպուլի մէջ. ի՞նչ եւ որո՞ւն կը յիշէք Ձեր մանկութենէն, որ ամէնէն շատ տպաւորուած է Ձեր յիշողութեան մէջ, ո՞վ է այն մարդը, որ մեծ դերակատարում  ունեցած է Ձեր կեանքին մէջ:

-Գուցէ զարմանալի թուի Ձեզի, բայց ըսեմ, որ իմ հոգիիս ու սրտիս մէջ շատ  տպաւորուած է իմ մեծ պապս` Որդիք Կիւլպէնկեան, որուն չեմ ճանչցած, ուղղակի շատ լաւ բաներ լսած եմ  անոր մասին. երեւի ատիկա՛ է մանկութեանս ունեցած ամենավառ ու հաճելի յիշողութիւնը:

Անշուշտ, յուզի՛չ է, պարո՛ն Սեւինց…կա՞յ հայկական որեւէ երգ, որ շատ կը սիրէք ու երբեմն կ´երգէք, այսինքն` Ձեր հոգիին երգը…

– Գերմանիոյ մէջ երկար տարիներ ես երգած եմ հայկական երգչախումբի մէջ, կը  սիրեմ երգել, իսկ հոգիիս երգը «Տէր ողորմեայ»-ն է:

Դուք կ´ապրիք  երկրի մը մէջ, ուր ճշտապահութիւնն ու խստապահանջութիւնը ազգային ցայտուն ընդգծուած յատկանիշ կը համարուին. մենք ալ յաճախ կը կրկնենք «Գերմանական ճշտապահութիւն» արտայայտութիւնը, դժուար չէ՞ր «Դառնալ գերմանացի»:

-Այդ հարցերով շատ գերմանացիներէ  շատ աւելի գերմանացի եմ, այսինքն` ճշդապահ:

Ձեզ Գերմանիոյ մէջ  աւելի շատ կը ճանչնան  որպէս լաւ մարդ թէ՞ լաւ մասնագէտ:

-Կրնայ  ըլլալ այս հարցին այնքան ալ ճիշդ չպատասխանեմ. երեւի ամէն մէկէն`  քիչ մը:

Գերմանիոյ մէջ  մօտաւորապէս 3 միլիոն թուրք կ´ապրի. երբեք առիթ ունեցա՞ծ էք անոնց  հետ առնչուելու եւ ինչպիսի՞ յարաբերութիւններ են:

-Իմ շինարարութեանս մէջ շատ թուրքեր կ´աշխատին, մաքուր, պարզ յարաբերութիւններ  ձեւաւորուած են, անոնք գիտեն, որ ես հայ եմ, եւ իմ տեսակէտս Թուրքիոյ պետութեան հանդէպ նոյնպէս անոնց համար պարզ է:

Սթամպուլը Ձեր ծննդավայրն է, Գերմանիան` բնակութեան երկիրը, իսկ ի՞նչ է Հայաստանը, Հայրենիքը Ձեզի համար:

-Հայաստանը երկիր մըն է, որուն հետ հոգիի իւրայատուկ, անբացատրելի կապ ունիմ:

Հարցազրոյցը` Կարինէ Աւագեանի

img_9088