…Եւ Նուրան Աքքայա- Շնորհալի Հայորդի Մը` Հրանդ Անունով

Դեռ որքա՜ն պէտք է այս զարմանահրաշ հայորդիները աշխարհին, ողջ Երկիր-մոլորակին ու մեզ` իրենց հայրենակիցներուն, հիացնեն արուեստի, մշակոյթի, գիտութեան եւ այլ ոլորտներու մէջ ունեցած ձեռքբերումներով, յաղթանակներով, ակնառու գործերով, հայրենասիրական, հայապահպան գործունէութեամբ` ամէնուր եւ միշտ յիշեցնելով, որ կայ  փոքրիկ ու դրախտավայր երկիր-Հայաստան, ուր կ’ապրի ու կ’արարէ բուռ մը ստեղծագործ, ադամանդափայլ ժողովուրդ, որ 101 տարի առաջ եղած է Հայոց ցեղասպանութիւն, որ հայուն քոչուոր ցեղերը բռնութեամբ տեղահանած են իր Պատմական Հայրենիքէն ու կոտորած, որպէսզի այդ սպանդին, նախճիրին մէկ վկան անգամ չմնայ, մէկ հայ անգամ թանգարանին մէջ չմնայ…սակայն Աստուծոյ ողորմածութեամբ ապրա՛ծ է հայը, շարունակած արարել նիւթական ու հոգեւոր արժէքներով, ապրած է հայու յիշողութիւնը այն սեւ օրերուն ու փոխանցոած սերունդէ սերունդ, դարձած երգ, պատմութիւն, բանաստեղծութիւն ու նկար, լուսանկար:

Նոյեմբեր 24-ին ՀՀ սփիւռքի նախարարութեան նախաձեռնութեամբ մայրաքաղաքի «Առնօ Բաբաջանեան» համերգասրահի նախասրահին մէջ բացուած պոլսահայ լուսանկարիչ Նուրան Աքքայայի «Հայերը Թուրքիոյ մէջ» լուսանկարչական աշխատանքներու ցուցադրութիւնն ու «Հայերը» վերնագիրով պատկերագիրքի շնորհանդէսը վերը նշուածին խօսուն վկան են. այդ առիթով, թէեւ դժուարութեամբ, սակայն յաջողեցայ «Հայերն այսօր» ելեկտրոնային պարբերականին համար  բարեհամբոյր թարգմանիչի` Պետրոսի միջոցով, զրուցել բազմաթիւ մարդոցմով ու լրատուամիջոցներու ներկայացուցիչներով շրջապատուած լուսանկարիչին հետ:

Նուրա՛ն, կը շնորհաւորեմ ցուցահանդէսի բացման եւ առաջին անգամ Հայաստան այցելելու  առիթով եւ կը մաղթեմ, որ հայու ճակատագիրը արտացոլող այս լուսանկարները շրջին աշխարհով մէկ:

-Շնորհակալութիւ՛ն ՀՀ սփիւռքի նախարարին, աջակիցներուն, հանդիսատեսներուն, Հայաստանի եւ Թուրքիոյ իմ հայ գործընկերներուս եւ շնորհակալութիւն Ձեզ` բարեմաղթանքի համար: Այնչափ ուրախ եմ, որ Հայաստած եկած եմ եւ հնարաւորութիւն ունիմ այստեղ իրականացնելու «Հայերը» պատկերագրքիս շնորհանդէսն ու ներկայացնելու իմ ստեղծած 60 լուսանկարներս:

Նուրա՛ն, ես կը կարծէի, թէ այս ցուցահանդէսը պէտք է բացուի Ցեղասպանութեան 100-րդ կամ `101-րդ տարելիցին առիթով. չհասցուցի՞ք…

-Ես այդպէս որոշած էի, ուշացուցի, սակայն, այս թեման միշտ ալ արդիական է. ուշ լինի, նուշ լինի: Որախ եմ, որ ցուցահանդէսը բացուեցաւ Հայաստանի մէջ:

Ինչը՞ դարձաւ հէ՛նց այս թեմայով լուսանկարներ ստեղծելու շարժառիթը. խօսինք Ձեր արմատներուն մասին:

-Ես պոլսահայ եմ, արմատներս Սեբաստիայէն են: Մենք` թրքահայերս, գաղտագողի կ’ապրինք եւ միշտ կը մնանք չբացայայտուած, ուստի ես ցանկացայ 21-րդ դարուն այս վարագոյրը բարձրացնել:

Նուրա՛ն Ձեր անունն ու ազգանունն ալ չբացայայտուած ապրելու հետեւանք ե՞ն …

-Ո՛չ, ատոր հետ կապ չունի, այդպիսի նպատակ չէ հետապնդած իմ անուանակոչումս, ուղղակի ժամանակին Թուրքիոյ մէջ անուններու, ազգանուններու հետ կապուած օրէնք կար, անուանակոչութիւնս միտումնաւոր չէ եղած, դիտաւորութիւն չկար:

Եթէ հրաշքով վերստին աշխարհ գալու հնարաւորութիւն ըլլար, ի՞նչ անուն կը ցանկայիք ունենալ…

-Հրա՛նդ կ’ըլլայի, իմ մկրտութեան անունս ալ  Հրանդ է, ես Հրա՛նդ եմ:

Ուրեմն այսպէս` Հրա՛նդ պիտի կոչեմ Ձեզ. թեմատիկ առումով Ձեր լուսանկարներէն ո՞րն է Ձեզ աւելի հոգեհարազատ:

-Բոլորը՛, որովհետեւ ատոնք ստեղծուած են մեր պատմութեան թեմաներով,Պատմական Հայրենիքին մէջ ունեցած մեր հոգեւոր արժէքներու պատկերներով, իսկ ինծի համար հոգեւոր արժէքներ են այս նկարներուն մէջ պատկերուած մագաղաթ դարձած հայերը, խաչքարերը, հայկական տուները, թաղամասերը, հայերու ձեռքերով պատրաստուած աղբիւրները, եկեղեցիները, գերեզմանատուները. ահա՛, նայեցէք այս լուսանկարին մէջ պատկերուած ծեր կնոջը, որ իր հօր պամութիւններու հիման վրայ իր ձեռագիրով պատրաստած է իրենց գիւղի կլորաւուն քարտէզի նման  բան մը, ուր նկարուած է իրենց տունը, գիւղի դպրոցը, եկեղեցին, փողոցները: Որոշ լուսանկարներ առնելուս` մարդիկ իրենց սրտերը բացին եւ պատմեցին իրենց նախնիներէն ունեցած յիշողութիւնները: Մէկ ուրիշ լուսանկարի մէջ կը տեսնէք Մուսա լերան գիւղերէն մէկուն` Վագըֆի մէջ  հարիսայի արարողութիւնը, կրակի վրայ դրուած 40 կաթսաները,  լուսանկարի մը մէջ կոտրուած հնաբոյր խաչքարի առջեւ ծունկի եկած աղօթող հայ մարդն է…չեմ կրնար առնձնացնել իմ լուսանկարներէս որեւէ մէկը, ատոնք նման են պատմական գիրքի, որուն բոլոր էջերը հարազատ են ու փոխկապակցուած:

Հրա՛նդ, ես գիտեմ, որ Դուք ուրիշ մասնագիտութիւն եւս ունիք…

-Այո՛, ճիշդ տեղեկութիւն ունիք. ես արհեստավարժ լուսանկարիչ չեմ, ուղղակի 7 տարի աշխատեցայ այս ծրագիրին շուրջ. ես բժշկական ելեկտրոնային սարքաւորումներու մասնագէտ եմ:

Սա Ձեր առաջի՞ն  այցն ու ցուցահանդէսն է Հայաստանի մէջ:

-Այո՛, ես առաջին անգամ  Հայաստան կու գամ եւ առաջին ցուցահանդէսն է իմ կեանքիս մէջ, ուստի այն առանձնայատուկ է:

Ձեր բոլոր հերոսներուն հանդիպա՞ծ էք կեանքի մէջ եւ յատու՞կ  նկարած:

-Անոնց բոլորին հանդիպած եմ, ուրիշ տեղէ չեմ վերցուցած անոնց դէմքերը եւ լուսանկարելու համար յատուկ դիրքերով չեմ ուղղորդած անոնց. լուսանկարած եմ այնպէս, ինչպէս տեսած եմ` աղօթելուն, գերեզմանի վրայ կռացած, ձեռքերը վեր պարզած, լուսանկարած եմ բնական վիճակի մէջ:

Հրա՛նդ, շատ կը ցաւիմ, որ Դուք հայերէն գրեթէ չէք խօսիր, թէեւ կը զգամ, որ կը հասկնաք  քիչ մը. ընտանիքի մեծերը` մեծհայրդ, մեծմայրդ, Ձեր ծնողները հայերէն չե՞ն խօսած…

-Մայրիկս եւ հայրիկս չեն գիտեր հայերէն, մեծհայրս ու մեծմայրս մահացած են, երբ ես շատ փոքր եղած եմ, աշխատավայրին մէջ ալ հայերէնը գործածական չէ, անգլերէնով ու թրքերէնով կը խօսինք:

Սիրելի՛ Հրանդ, յոյս ունենանք, որ յաջորդ անգամ, երբ Հայաստան գաք, անպայման կը զրուցենք հայերէնով. շնորհակալութիւ՛ն զրոյցի, Ձեր գեղեցիկ ու տպաւորիչ լուսանկարներու ցուցադրութեան, պատկերագիրքի ստեղծման համար: Սրտանց կը շնորհաւորեմ ՀՀ սփիւռքի նախարարութեան կողմէ պատուոգիրի արժանանալու համար: 

Իմ զրոյցս հայադէմ, հայապատկեր լուսանկարիչին հետ, որուն ընթացքին ինծի համար կը բացայատուի նաեւ Նուրան-Հրանդի հոգիին մէջ ապրող հայու ազնուադրոշմը, կ’աւարտեմ անոր լուսանկարչական ցուցահանդէսներու աշխարհասփիւռ ցուցադրութիւններու մաղթանքով:

Կարինէ Աւագեան

IMG_0067IMG_0048

IMG_0074IMG_0071

Scroll Up