Շատ Դիւրին Է Հայաստանը Փոքրիկ Զուիցերիա Դարձնել. Էտուարտ Մանուկեան

«Հայերն այսօր»ի զրուցակից, եգիպտահայ էտուարտ Մանուկեան մասնագիտութեամբ բժիշկ` rheumatologist է, միաժամանակ արդէն շուրջ 33 տարի է` կ’աշխատի նաեւ դեղագործական ոլորտին մէջ, կը զբաղի դեղագործական արտադրութեամբ, արտահանմամբ: Տարիներ շարունակ աշխատած է եգիպտական դեղագործական  շարք մը ընկերութիւններու մէջ, որոնցմէ  քանի մը հատը կը ներկայացնէ մինչեւ հիմա թէ՛ Հայաստանի, թէ՛ այս տարածաշրջանին մէջ գրեթէ 14 տարի: էտուարտ Մանուկեանի խօսքով, սակայն, իր գործունէութեան կարեւոր քայլը Հայաստանի մէջ ընկերութիւն հիմնելն է.

– Այս տարի Հայաստանի մէջ ներկայացուցչական ընկերութիւն բացինք` «Marckyrl Armeni»: Այսուհետ եգիպտական արտադրանքը, դեղագործական հումքերը պէտք է  կարենանք Հայաստան բերել եւ հայաստանեան ընկերութիւններուն հետ համագործակցելով` արտադրութիւն իրականացնել, որուն վրայ մատնանշուած կ’ըլլայ. «Արտադրուած է Հայաստանում»: Արտադրանքը պէտք է կարենանք վաճառել Հայաստանի եւ Եւրասիական տնտեսական միութեան (ԵՏՄ) անդամ երկիրներուն մէջ` օգտագործելով Հայաստանի անդամակցութիւնը:

Պարո՛ն ՄանուկեանՀայաստանի մէջ դեղագործական ոլորտը ներդրումային ինչ հնարաւորութիւննե՞ր ունի:

– Հայաստան ունի դեղագործական 5 ընկերութիւն, որոնց արտադրանքի մակարդակը շատ բարձր է: Հայաստան կարելի է դեղագործական արտադրանքի կեդրոն դարձնել, բոլոր կարելիութիւնները կան այստեղ: Կան մարդիկ, անձնակազմեր, որոնք ունին համապատասխան կրթութիւն եւ գիտելիքներ, որոնք պէտք է միայն զարգացնել:  Անոնք պատրաստ են աշխատելու, պէտք է անոնց ընդամէնը առիթ տալ: Մենք կրնանք անոնց ներուժը օգտագործելով` այս ոլորտին մէջ յաջողիլ եւ հարեւան երկիրներու շուկաներ մուտք գործել:

Ինչպէ՞ս յառաջացաւ Հայաստանի մէջ ընկերութիւն հիմնելու գաղափարը:

–  ինչպէս ըսի` մեր ընկերութիւնը 14 տարի է այս տարածաշրջանին մէջ կ’աշխատի: Այն աշխարհի տարբեր երկիրներու մէջ մասնաճիւղեր ունի եւ ցանկացան այս տարածաշրջանին մէջ եւս ընկերութիւն բանալ: Իմ գործընկերներս գիտեն, որ հայ եմ, անոնց հետ յաճախ հայերու մասին կը խօսիմ: Այս հանգամանքն ալ պատճառ դարձաւ, որ Երեւանը ընտրենք, թէեւ շատ դիւրին էր Մոսկուայի մէջ գրասենեակ բանալը:

Սա, բնականաբար, կը խօսի նաեւ Հայաստանի նկատմամբ ունեցած վստահութեան մասին: Երբ հանդիպում ունեցայ ՀՀ սփիւռքի նախարար Հրանոյշ Յակոբեանի հետ,  դէպք մը պատմեցի, որուն հիմա ալ կ’ուզեմ անդրադառնալ:

Ընկերութիւնը հիմնելնուս` երբ պայմանագիր կը կնքէինք, որ կազմուած էր հայերէնով, ընկերութեան գլխաւոր տնօրէնը (ես միայն 25 տոկոսի բաժնետէրն եմ) ստորագրեց այն առանց իմանալու, թէ ինչ  գրուած է պայմանագիրին մէջ: Այնուհետեւ  ինծի ըսաւ. «Թարգմանէ եւ բեր ինծի»: Ասիկա կը խօսի մեր ազգին հանդէպ ունեցած վստահութեան մասին:

Պէտք է փորձենք անոնց վստահութիւնը արդարացնել եւ լաւ օրինակ ծառայել, որպէսզի յաջողինք:

Պարո՛ն Մանուկեան, կը կարծեմ` վստահութեան հարցով մեծ դերակատարութիւն ունի նաեւ Եգիպտոսի հայկական համայնքը, որ կրցած է ճանաչելի դարձնել հայերն ու Հայաստանը այդ երկրին մէջ:

– Եգիպտոսի մէջ հայերը շատ յարգուած են, սիրուած, այս տարիներուն ընթացքին որեւէ խնդիր չենք ունեցած:

Արդէն 70 տարի է` Եգիպտոսի հայ համայքն ունի կրօնական համայնքի կարգավիճակ, որ կը ղեկավարուի համայնքային օրէնսդիր` Եգիպտահայ Թեմական Ժողովի Համագումար, (Գահիրէի եւ Ալեքսանտրիոյ թեմական ժողովներ) եւ գործադիր` Քաղաքական, (Գահիրէի եւ Ալեքսանտրիոյ քաղաքական ժողովներ) մարմիններուն կողմէ:

Համայնքի առաջնորդը, որ կը ներկայացուի Էջմիածնի եւ կ’ընտրուի Ազգային ժողովին  կողմէ, Եգիպտոսի կառավարութիւնը քաղաքացիութիւն կու տայ եւ դիւանագէտի անձնագիր:

Մենք Եգիպտոսի մէջ ունինք Առաջնորդարան, դպրոցներ, եկեղեցիներ, լոյս կը տեսնեն հայերէն օրաթերթեր, ամէն ազատութիւն ունինք, մեր խնդիրը միայն թիւն է: Պայմաններու բերումով այս տարիներուն ընթացքին Եգիպտոս բնակող հայերը տարբեր երկիրներ  մեկնած են: Բայց անկախ ամէն ինչէ, համայնքը կանգուն է առ այսօր:

–  Պարո՛ն Մանուկեան, այժմ կը ցանկայի, որ խօսինք Ձեր ազգային գործունէութեան մասին:

– Եգիպտոսի մէջ հայերը երկու քաղաքի մէջ կը  բնակին` Գահիրէի եւ Ալեքսանտրիոյ: Մայրաքաղաք` Գահիրէի մէջ, ուր եւ կը գտնուի Առաջնորդարանը, հայերու թիւն աւելի մեծ է: Ինչպէս ըսի, երկու քաղաքները ունին իրենց Ազգային ժողովները, որոնք բաղկացած են 24-ական պատգամաւորներէ, անոնց կ’ընտրէ ժողովուրդը:

Այժմ ես Ալեքսանտրիոյ Ազգային ժողովի գանձապահն եմ, միեւնոյն ժամանակ` փոխյարաբերութեան ատենապետը` համայնքի եւ կառավարութեան միջեւ, գրեթէ 3 տարի:

Իւրաքանչիւրը իր աշխատանքը ունի Եգիպտոսի մէջ, սակայն ատիկա չի խանգարեր ազգային գործունէութեամբ զբաղուելու:

Պարո՛ն Մանուկեան, ե՞րբ  առաջին անգամ եկած էք Հայաստան:

– 13 տարեկանիս իբրեւ լաւ սորվող  աշակերտ` ինծի Հայաստան այցելելու հնարաւորութիւն  տրուած էր: Գրեթէ 40 օր Հայաստանի մէջ մնացի, տարբեր վայրեր այցելեցինք: Կը յիշեմ` շատ լաւ տպաւորութիւններով  վերադարձած էի:

Յաջորդ այցելութիւնս արդէն 2002 թուականին էր: Աշխատանքի բերումով տարին 3-4 անգամ կու գայի  Հայաստան: Հիմա արդէն ամիսը 10-15 օր այստեղ եմ:

Այս տարիներուն ընթացքին փոփոխութիւններ կը նկատէ՞ք:

– Այո, բայց դեռ շատ ընելիքներ ունինք: Եթէ գործատեղիներ բացուին, մարդիկ ապրուստի միջոցներ ունենան, չեն արտագաղթեր, կը մնան երկրին մէջ: Շատ դիւրին է Հայաստանը փոքրիկ Զուիցերիա դարձնել:

Այս վերջին շաբթուան ընթացքին շատ կարեւոր հանդիպումներ ունեցայ տարբեր պաշտօնեաներու հետ, որոնք պատրաստակամութիւն յայտնեցին ամէն ինչով նեցուկ ըլլալու մեզի եւ օժանդակելու մեր բոլոր նախաձեռնութիւններուն: Իսկ ՀՀ տնտեսական զարգացման եւ ներդրումներու նախարարութեան  պաշտօնեայ մըն ալ ըսաւ, որ պատրաստ են ներդրողին օդակայանէն դիմաւորելու:  Սա շատ կարեւոր մօտեցում է: Եթէ կառավարութիւնը կարենայ սփիւռքահայերուն սիրաշահիլ եւ Հայաստան բերել` ներդրումներով, շատ բան կը շահինք:

Այսօր Սփիւռքի մէջ որքա՞ն հայ կ’ապրի: Բոլորն ալ հայասէր են եւ որեւէ ձեւով կրնան Հայաստանին օգնել: Մենք պէտք է անոնց քաջալերենք: Կը կարենանք այս երկիրը ծաղկեցնել, եթէ ձեռք-ձեռքի տանք: Մեզի կը պակսի միացեալ աշխատանքը: Պէտք է միասին աշխատինք Հայաստանի բարօրութեան համար:

Գանատայի, Ամերիկայի, Լիբանանի մէջ ապրող հայերուն համար Հայաստան իրենց երկիրն է, տունը: Հեռուէն խօսելով չէ, որ պէտք է օգնենք այս երկրին, այլ այստեղ գործելով: Հեռուէն խօսիլը շատ հեշտ է:

Հայրենիքին օգտակար ըլլալը իւրաքանչիւրիս պարտականութիւնը պէտք է ըլլայ: Մենք պէտք չէ Հայաստանէն որեւէ բան սպասենք, այդ մենք է, որ Հայաստանին պէտք է որեւէ բան  տանք:

Լուսինէ Աբրահամեան

IMG_9802Էդուարդ Մասնուկյան

Scroll Up