«Եթէ Ովկիանոսը Օր Մը Հատեմ, Առաջին Կանգառս Հայաստանը Պիտի Ըլլայ». Լուքաս Պալեան

«Հայերն այսօրի» զրուցակիցը Գորթոպայի քաղաքային խորհուրդի անդամ Լուքաս Պալեանն է: Արժանթինաբնակ մեր հայրենակիցը վերջերս  ընտրուած է այդ պաշտօնին եւ «Հայերն այսօրի» թղթակիցին հետ խօսած է ոչ միայն քաղաքական գործունէութեան, այլեւ իր արմատներուն, ընտանիքին ու հայկական համայնքին օգտակար ըլլալու պատրաստակամութեան մասին:

Պարո՛ն Պալեան, ընտրուելով Գորթոպայի քաղաքային խորհուրդի անդամ, ի՞նչ գործունէութիւն կը ծաւալէք խորհուրդի կազմին մէջ:

-Քաղաքային խորհուրդի 30 խորհրդատուներու կազմին մէջ եմ, որոնք կը ներկայացնեն  Արժանթինի մեծութեամբ երկրորդ` Գորթոպա քաղաքի 1.5 միլիոն բնակչութիւնը: Կեանքիս 10 տարին Արմատական քաղաքացիական կուսակցութեան մէջ  անցուցած եմ եւ ռատիքալ քաղաքականութեան մէջ:

Հայրս` Ալեխանտրօ Պալեան, 1983 թուականէն կուսակցութեան անդամ եղած է: Ես ալ որոշեցի հօրս ճանապարհը շարունակել: Քաղաքականութեան փիլիսոփայօրէն կը մօտենամ: Կը փորձեմ աշխատանքովս օգտակար դառնալ աղքատներուն եւ աշխարհը փոխել իմ տեսանկիւնէս: Սկսայ իմ թաղամասէս, ուր հայեր կ’ապրէին:  Ըլլալով քաղաքային խորհուրդի անդամ` տարբեր ծրագիրներու իրականացման  մասնակցած եմ: Ատոնք բազմաճիւղ են` մշակութային, դպրոցներու եւ գրադարաններու բարելաւման ուղղուած եւ այլն:

Պէտք է խոստովանիմ, որ Արժանթինի մէջ աղքատութիւնը դեռ չէ նուազած: Այդ ուղղութեամբ երեխաներուն համար «Մշակութային այգի» ծրագիրը կ’իրականացնենք: Այն սոցիալական տարբեր խաւերու երեխաներու համար է, որպէսզի մտերմանան իրար հետ: Ծրագիրի ողջ ծախսերը կը հոգայ պետութիւնը: Ծրագիրին յատկացուած վայրին մէջ պիտի ըլլան համակարգչային սենեակներ, խաղահրապարակներ, գրադարաններ, սրճարաններ եւ թատրոններ: Անոնց պիտի դասաւանդեն անուանի փրոֆէսորներ: Մշակութային այգի կրնան յաճախել 7-էն մինչեւ 17 տարեկան անձիք: Պիտի փորձենք գտնել ամենախելացի երեխան:

111

Քաղաքային խորհուրդին մէջ Դուք միա՞կ հայն էք:

– Ներկայիս միակ հայը ես եմ, իսկ վերջին  35 տարուան մէջ` 3-րդը:

Առաջինը` հայրս  եղած է, երկրորդը`Ռաֆայէլ Սիմոնեանը: Երբ հայրս քաղաքային խորհուրդին մէջ որպէս խորհրդատու ընտրուեցաւ, Հայոց ցեղասպանութեան քարոզչութեան ուղղութեամբ սկսաւ աշխոյժ  քայլեր ձեռնարկել: Անոր ջանքերով ամէն տարի Ապրիլ 24-ը քաղաքային խորհուրդը հռչակած է «Հայերու տխրութեան օր»: Իսկ անցեալ տարի հայոց անմեղ նահատակներու յիշատակին համար հայկական դրօշը բարձրացուցին, միաժամանակ` տարբեր արարողութիւններու մասնակից դարձան: Ամբողջ  Գորթոպան ոտքի կանգնած էր, որպէսզի ձեռնարկները բարձր մակարդակով կազմակերպուէր:

Նաեւ հասած ենք այն արդիւնքին, որ դպրոցական բոլոր դասագիրքերուն մէջ պետականօրէն հաստատուած Հայոց ցեղասպանութեան մասին տեղեկութիւններ  ընդգրկուած են:

 Բոլոր կարեւոր հանդիսութիւններուն ժամանակ մենք չենք թաքցներ, որ հայ ենք: Եւ եթէ կայ մէկը, որ Հայոց ցեղասպանութեան մասին չի գիտեր, անոր կը պատմենք այդ մեծ արհաւիրքին մասին:

 –Հայերու իրաւունքները Արժանթինի մէջ որքանո՞վ  պաշտպանուած են, եւ ի՞նչ դիրք կը զբաղեցնեն անոնք:

-Կրնամ ըսել, որ պաշտպանուած են հարիւր տոկոսով: Եթէ օտարութեան մէջ կրնաս ազատօրէն քու ազգիդ եւ իրաւունքներուդ մասին խօսիլ, առանց քաղաքական հետապնդումներու Հայոց ցեղասպանութեան արդարացի լուծումը պահանջել, ապա այստեղ ամէն ինչ ըսուած է:

Եթէ համեմատելու ըլլանք միւս ազգերուն հետ, ապա հայերը Արժանթինի մէջ իւրայատուկ առաւելութիւն ունին: Օրինակ` այստեղ ապրող ֆրանսացիները կամ իտալացիները չեն խօսիր իրենց ազգային պատկանելիութեան մասին, իսկ մենք ամէն առիթի  հպարտութեամբ կը բարձրաձայնենք, որ հայ ենք: Կ’աշխատինք առաջ տանիլ մեր ազգային շահերը եւ ամրապնդել մեր դիրքերը:

Առհասարակ, հայերու դերակատարութիւնը Արժանթինի պատմութեան մէջ դարերու խորքէն կու գայ: Օրինակ` Արժանթինի ամենահին Գորթոպայի համալսարանը 200 տարուան գործունէութեան ընթացքին 3 հայ տնօրէն  ունեցած է: Յայտնի հայերու թիւը շատ է Արժանթինի մէջ, որոնք մեծ ներդրում ունին պետութեան կայացման եւ զարգացման գործին մէջ:

Ուրկէ՞ են  Ձեր արմատները:

-Արմատներս Արեւմտեան Հայաստանէն են` Թոմարզա եւ Չոմախլու գիւղերէն:

Ես նոյնպէս Հայոց ցեղասպանութեան ականատեսներու շառաւիղներէն եմ: Հայրական պապս` Պօղոս-Թորոս Պալեան, 1915 թուականին երկու այլ երիտասարդներու հետ  փախած է որբանոցէն եւ թաքնուած  թուրքի մը գոմին մէջ: Սովէն փրկուելու համար օրեր շարունակ կթած են կովը եւ խմած կաթը: Այնուհետեւ անոնք փախուստի  դիմած են, իսկ պապիկս 14 տարեկանին եկած է Գորթոպա ` ազգականներուն մօտ:

Իսկ հայրական տատիկիս` Վարդանոյշին աչքը թուրք զինուորները դգալով հանած են: Ան այդ ժամանակ 11 տարեկան էր: Տատիկիս քրոջ վիզը դանակով կտրած են, սակայն կենդանի  մնացած է: Ան մահացաւ Գորթոպայի մէջ ` 102 տարեկանին:

Իսկ ես ծնած եմ Գորթոպա: 2000 թուականին ստացած եմ Գորթոպայի կաթոլիկ համալսարանի քաղաքական գիտութիւններու արտօնագիր: Մագիստրոսի կոչում ստացած եմ Պետական կառավարման ազգային համալսարանէն, Քաղաքականութեան դասաւանդման ազգային համալսարանէն, Կառավարման ազգային դպրոցէն, ինչպէս նաեւ Թրեխօ եւ Սանապրիա համալսարանական քոլեջի լրագրողական դպրոցէն: Քաղաքական լրագրողի տիպլոմ ունիմ:

Ներկայիս կ’ուսանիմ Վիա Մարիայի անուան ազգային համալսարանի անվտանգութեան քաղականութեան բաժինի մագիստրատուրայի մէջ:
2004-2006 թթ. եղած եմ նահանգային արմատական երիտասարդական կոմիտէի նախագահ, ինչպէս նաեւ Վիա Մարիայի անուան ազգային համալսարանի անվտանգութեան բաժինի դասախօս:

 – Պարո՛ն Պալեան, Հայաստան այցելա՞ծ էք:

-Դեռ չեմ եկած Հայաստան: Աշխատանքի բերումով ամենամեծ ճամփորդութիւնս Պրազիլ  եղած է: Եթէ ովկիանոսը  օր մը հատեմ, ուղղութիւնս անվարան դէպի Հայաստան կը վերցնեմ:

Անկախ հեռաւորութենէն`  միշտ մօտ կը զգամ Հայաստանը.  Կը հետեւիմ, թէ հայաստանեան հասարակական, քաղաքական, տնտեսական եւ սոցիալական դաշտին մէջ ինչ իրադարձութիւններ տեղի կ’ունենան:

Կը կարծեմ` Հայաստան պայքարի եւ կռիւի միջոցով կրցած է գոյատեւել միմիայն չյուսահատելու եւ չնահանջելու անսահման կամքի շնորհիւ:

Հոգիս հպարտութեամբ կը լեցուի, կը ցնծայ, երբ կը տեսնեմ, թէ ինչպէս  հայ ժողովուրդը այսքան դժուարութիւններէ յետոյ կրնայ ապրելու համար ուժ գտնել:

Կը պատմէ՞ք Ձեր ընտանիքին մասին:

-Ամուսնացած եմ այլազգի կնոջ հետ, որուն անունը Սոլերա է: Երկու աղջիկ ունինք: Մեծ աղջկաս անունը Ժոզեֆինա է, իսկ փոքրինը` Մալենա: Աղջիկներուս միշտ կը պատմեմ իրենց ծագման մասին, կը ներկայացնեմ հայ ժողովուրդի պատմութեան ողբերգական եւ յաղթական էջերը: Մեր ընտանիքէն ներս միշտ հայկական շունչը կը թեւածէ: Ամէն օր ընտանիքով  քանի մը անգամ հայերէն կ’աղօթենք:

Կինս հայ չըլլալով հանդերձ` հայկական աւանդական կերակուրները մայրիկէս լաւ կը պատրաստէ (ծիծաղելով-հեղ.), իսկ ես հումուս կը պատրաստեմ: Ըսեմ, որ արդիւնքը վատ չըլլար:

Գորթոպայի քաղաքային խորհուրդի անդամ ըլլալէ բացի, 2014 թուականէն կը հանդիսանաք նաեւ Գորթոպայի հայ համայնքի տնօրէններու խորհուրդի անդամ: Այստեղ ի՞նչ աշխատանքներ կը կատարէք:

 -Տնօրէններու խորհուրդի ձեւաւորումը արժանթինահայերու համար կարեւոր նշանակութիւն ունի: Խորհուրդի տնօրէններու կազմին մէջ գործունէութեանս նպատակը հնարաւորութիւններս, մարդկային ծանօթութիւններու շրջանակը ի նպաստ հայ համայնքի օգտագործելն է: Կը փորձեմ խորհուրդի անդամներուն հետ լուծել արժանթինահայերու խնդիրները: Միշտ պատրաստ եմ ինծի դիմող հայրենակիցներուս օգնութեան հասնելու: Բոլորս մեր հերթին կը փորձենք աջակցիլ եւ ներդրում ունենալ համայնքային կեանքի զարգացմանը: Այդ ուղղութեամբ տարբեր ծրագիրներ կ’իրականացնենք:

Անշուշտ, կարելի է ըսել` հայապահպան, ազգանուէր ծրագիրներ կ’իրականացնէք: Ին՞չ նոր նախաձեռնութիւններու  սպասենք, որո՞նք են յետագայ  ընելիքները:

-Հիմա երազանք ունիմ Գորթոպայի մէջ այգի կառուցելու, ուր մարդիկ այցելելով` իրենց հայկական միջավայրին մէջ կը զգան: Այս գաղափարի իրագործումը այժմ իմ ամենագլխաւոր ծրագիրներէն է: Նախապատրաստական աշխատանքները այժմ ընթացքի մէջ են: Այգիի կառուցումը իր նախապատմութիւնը ունի:

Օր մը  հայ կին մը մօտեցաւ ինծի եւ խնդրեց, որ հնարաւորութիւններս եւ գրաւած դիրքս օգտագործելով այնպիսի վայր մը կառուցեմ, ուր այցելուները հայկական արժէքներուն հաղորդակից  ըլլան եւ Հայաստանին առաւել մօտ զգան: Առաջարկը միանգամէն դպաւ սրտիս: Հասկցայ, որ այն օտարութեան մէջ գտնուող հայերուն, յատկապէս երիտասարդներուն համար հայապահպանութեան մեծ ազդակ կրնայ հաղորդել:

 Նախագիծը արդէն պատրաստ է: Այն պիտի կոչուի «Հայկական այգի», որ 700 ք/մ տարածք կը զբաղեցնէ: Այգիին մէջ պիտի  կանգնեցուին Հայոց ցեղասպանութեան անմեղ նահատակներուն եւ Սարդարապատի հերոսամարտին նուիրուած յուշակոթողներ, իսկ հանդիսութիւններու համար բեմահարթակ պիտի տեղադրուի: Մէկ խօսքով` հայկական շունչը պիտի  թեւածէ այնտեղ: Նախագիծը իրականացնելու համար ֆինանսաւորում պիտի  տրամադրեն համայնքը եւ Գորթոպայի քաղաքային իշխանութիւնները: Յուսանք` մինչեւ տարուան վերջը  կ’ազդարարենք «Հայկական այգիի» բացման լուրը:

L,B,

 –Պարո՛ն Պալեան, շնորհակալութիւն կը յայտնենք հարցազրոյցին համար: Թո՛ղ յաջողութեամբ պսակուին բոլոր նախագիծերը, եւ նորանոր ձեռքբերումներ ունենաք` ի նպաստ ՀայաստանԱրցախՍփիւռք կապերու ամրապնդման: Կը սպասենք Ձեզի Հայաստանի մէջ:

-Ես նոյնպէս շնորհակալ եմ այս «հանդիպման» համար: Ձեզի հետ անցուցած ժամանակս այնչափ թանկ էր եւ յիշարժան ինծի համար:

Երախտապարտ եմ ՀՀ սփիւռքի նախարարութեան, որ գտաւ զիս եւ մտերմութեան քայլեր ըրաւ: Կը գնահատեմ Ձեր կողմէ ցուցաբերուած այս քայլը: Անկեղծ ըսեմ` չէի գիտեր ՀՀ սփիւռքի նախարարութեան գոյութեան մասին: «Հայերն այսօր» ելեկտրոնային պարբերականի նախաձեռնութեամբ մենք ճանչցնանք զիրար: Արդէն այն համոզումը ունիմ, որ աշխարհասփիւռ իւրաքանչիւր հայու համար պետական այս կառոյցը կարեւոր նշանակութիւն ունի: Թո՛ղ Սփիւռքի նախարարութիւնը միշտ յիշէ մեզի:

Հարցազրոյցը` Գէորգ Չիչեանի

Սպաներէնէ հայերէն թարգմանութիւնը` Գագիկ Գասպարեանի 

Scroll Up